Prosecco

Wat is prosecco?

Prosecco is de populairste en best verkochte mousserende wijn van Italië. Hij wordt overwegend gemaakt van de witte Glera-druif en komt uit het noordoosten van Italië, vooral uit de regio's Veneto en Friuli-Venezia Giulia. Het hart vormt het heuvellandschap tussen de steden Conegliano en Valdobbiadene, waarvan de steile hellingen vandaag de prestigieuze mousserende wijn van Veneto voortbrengen.

Anders dan champagne, cava of crémant ontstaat prosecco niet door de arbeidsintensieve flesgisting, maar door de snellere en goedkopere tankmethode. Juist dat maakt hem zo fris, fruitig en ongecompliceerd, en tot het symbool van het zorgeloze Italiaanse aperitief.

Herkomst en productiegebieden

Prosecco is een beschermde oorsprongsbenaming met een duidelijke hiërarchie:

• Prosecco DOC: het grote basisgebied dat zich uitstrekt over negen provincies in Veneto en Friuli-Venezia Giulia. Hier ontstaat het merendeel van de frisse, fruitgedreven prosecco voor alledag.
• Conegliano-Valdobbiadene Prosecco Superiore DOCG: het glooiende kerngebied met de beste wijngaarden. De steile hellingen vragen om arbeidsintensief handwerk en brengen fijnere, complexere wijnen voort. Binnen deze zone ligt de kleine en bijzonder steile topwijngaard Cartizze, de beroemdste cru van prosecco.
• Asolo Prosecco DOCG: een kleinere, eveneens hoogwaardige DOCG-zone in de heuvels rond de stad Asolo.

De aanduiding "Superiore" en de afkorting DOCG duiden dus op hogere kwaliteit en een striktere herkomst dan het bredere DOC.

Productie en methode

Prosecco wordt gemaakt volgens de charmat-methode, in Italië ook wel de martinotti-methode genoemd naar de uitvinder. Het beslissende verschil met flesgisting: de tweede gisting vindt niet in de fles plaats, maar in grote, drukbestendige roestvrijstalen tanks (autoclaven). Meer details vind je in het lemma over de charmat-methode.

Het proces in het kort:

1. Basiswijn: eerst wordt uit de Glera-druif een stille basiswijn vergist.
2. Tankgisting: de basiswijn wordt met gist en suiker (liqueur de tirage) in een gesloten druktank gebracht.
3. Tweede gisting: onder druk ontstaat in de tank de koolzuur, waar de typische mousse van prosecco zich vormt.
4. Filtratie: de wijn wordt onder druk van de gist gescheiden en gefilterd.
5. Botteling: de afgewerkte mousserende wijn wordt vervolgens onder tegendruk gebotteld.

Doordat de wijn maar kort in de tank blijft en geen lange gistlagering ondergaat, blijven de primaire fruit- en bloesemaroma's van de Glera-druif behouden. Dat is precies de bedoeling: prosecco moet fris en aromatisch smaken, niet broodachtig en complex zoals een wijn uit de flesgisting.

Smaakprofiel

Prosecco is licht, fris en uitgesproken aromatisch. Typisch zijn:

• Fruit: groene appel, peer, witte perzik, citrus
• Bloesem: witte bloemennoten, acacia, kamperfoelie
• Karakter: licht, levendig, laag alcoholgehalte (meestal 11 tot 11,5 % vol.)

Anders dan bij champagne ontbreken de gistige, nootachtige of geroosterde tonen vrijwel volledig. Prosecco leeft van zijn directe, fruitige frisheid, en dat maakt hem zo toegankelijk.

Stijlen naar koolzuur

Prosecco bestaat in drie drukniveaus die duidelijk verschillen in de mousse:

• Spumante: volmousserend, met een fijne, aanhoudende mousse, de klassieke, feestelijke prosecco.
• Frizzante: lichtmousserend, halfmousserend, met een zachtere, mildere parel.
• Tranquillo: een stille, niet-mousserende wijn, vandaag een echte zeldzaamheid.

Het overgrote deel van de prosecco in de winkel is Spumante of Frizzante.

Zoetegraden

Bij de zoetegraden heeft prosecco een eigenaardigheid die vaak verwarring wekt. De termen komen overeen met de internationaal gebruikelijke aanduidingen voor mousserende wijn, maar uitgerekend "Dry" is bij prosecco niet droog, maar een van de zoetere stijlen:

De traditionele en nog steeds meest voorkomende stijl is Extra Dry, met een discrete restzoetheid. Wie het echt droog wil, kiest voor Brut.

Prosecco versus champagne

Beide zijn mousserende wijnen, maar ze kunnen nauwelijks verschillender zijn:

Prosecco:

• tankmethode (charmat/martinotti)
• Glera-druif uit Noordoost-Italië
• fris, fruitig, bloemig, licht
• jong te drinken, betaalbaar van prijs

Champagne:

• flesgisting met lange gistlagering
• Chardonnay, Pinot Noir, Pinot Meunier
• broodachtige, autolytische brioche- en toastnoten
• bewaarpotentieel, hogere prijs door prestige

Het verschil zit dus niet alleen in de herkomst, maar vooral in de methode en het resulterende aromaprofiel. Wie de fruitige, zorgeloze stijl zoekt, zit goed bij prosecco; wie complexiteit en rijpingsaroma's wil, bij champagne.

Serveertemperatuur en glas

Serveertemperatuur: 6–8 °C Prosecco hoort goed gekoeld in het glas. Te koud (onder 5 °C) worden de fijne fruit- en bloesemaroma's onderdrukt; te warm (boven 10 °C) smaakt de wijn vlak en verliest hij zijn verfrissende sprankeling.

Glas: een tulpvormig glas voor mousserende wijn is ideaal, omdat het de aroma's bundelt en de mousse behoudt. Smalle flûtes benadrukken vooral de belletjes, brede coupes laten de koolzuur te snel ontsnappen.

Genot en foodpairing

Prosecco is bij uitstek het Italiaanse aperitief en de basis van twee klassiekers:

• Aperol Spritz: prosecco, Aperol en soda, de zomerdrank bij uitstek.
• Bellini: prosecco met perzikpuree, uitgevonden in de legendarische Harry's Bar in Venetië.

Puur ontvouwt prosecco zijn charme bij:

• Antipasti: prosciutto, bruschetta, olijven, gefrituurde hapjes
• Lichte zeevruchten: venusschelpen, garnalen, sushi, gegrilde vis
• Fruit en dessert: een zoetere Dry of Demi-Sec past bij vruchtentaart en vers fruit

Dankzij zijn levendige zuren en fijne mousse is prosecco een heerlijk ongecompliceerde begeleider, het best jong gedronken, zolang zijn fruitige frisheid op zijn hoogtepunt is.