Samenvatting
Weingut Ziereisen in Efringen-Kirchen is een van de meest besproken cultadressen van de wijnregio Baden. In het zuidelijke Markgräflerland, op een steenworp van de Zwitserse grens, hebben Hanspeter en Edeltraud Ziereisen hun goed sinds 1991 uitgebouwd van een minuscuul ouderlijk gemengd bedrijf tot vandaag zo'n 21 hectare. Het goed werd vooral beroemd omdat het de vaak bespotte Gutedel verfijnde tot een grote, houdbare witte wijn: de Gutedel „10 hoch 4“ was de eerste in zijn soort met 100 Gault&Millau-punten. Daarbij komen krachtige Pinot Noirs en een zeldzame Duitse Syrah. Bijna alles wordt bewust als „Landwein“ verkocht, buiten de VDP en de officiële wijngaardpredicaten om.
Geschiedenis
De wortels van het goed liggen in een klein agrarisch gemengd bedrijf dat de ouders van Hanspeter Ziereisen in Efringen-Kirchen runden, met amper een halve hectare wijnstokken. Hanspeter Ziereisen zelf leerde eerst voor timmerman en kwam als grotendeels autodidactische wijnmaker bij de wijn terecht. In 1991 viel de beslissing om volledig in te zetten op de opbouw van een eigen wijngoed.
In de decennia daarna groeide het bedrijf stap voor stap door aankopen en pacht tot vandaag zo'n 21 hectare. Samen met zijn vrouw Edeltraud maakte Hanspeter Ziereisen van wat ooit een deeltijdbedrijf was een internationaal geroemd cultadres. Ten laatste sinds de jaren 2010 geldt het goed als een van de boeiendste van Duitsland, niet in de laatste plaats omdat het de streek en het Gutedel-ras opnieuw heeft gedefinieerd.
Ligging & terroir
Efringen-Kirchen ligt in de zuidelijkste punt van het Markgräflerland, de warmste hoek van Baden, dicht bij Bazel en het drielandenpunt. Het klimaat is mild en zonnig, het groeiseizoen lang: ideale omstandigheden voor volrijpe maar toch frisse wijnen.
Het hart van de wijngaarden is de Efringer Ölberg. De kalkrijke bodems van Jura-kalksteen en löss-leem zijn doorslaggevend; in de ondergrond vind je vaak de halfedelsteen jaspis (Jaspis), waarnaar Ziereisen zijn beste wijnen noemt. De combinatie van kalk, warmte en oude stokken geeft de wijnen hun mineraliteit, hun spanning en hun rijpingspotentieel. In plaats van officiële wijngaarden bewaren de wijnen oude perceelsnamen als Steingrüble, Tschuppen, Schulen, Rhini of Gestad.
Stijl & filosofie
Het handschrift van het goed is bewust minimalistisch en geduldig. De druiven gisten spontaan met de eigen gisten van de wijngaard, en de wijnen rijpen daarna gedurende een lange periode — vaak 12 tot 22 maanden — op de fijne gist in kleine en grote houten vaten. Ze worden meestal ongeklaard en ongefilterd gebotteld, om de wijn zo min mogelijk van zijn substantie te ontnemen.
Centraal in dat alles staat Ziereisens houding tegenover de Gutedel: het ras, wijdverbreid in Baden en vaak afgedaan als licht en simpel, wordt hier geïnterpreteerd als een grote, dichte en houdbare witte wijn. Even belangrijk is de Pinot Noir, die ongeveer de helft van het oppervlak inneemt en in een krachtige, Bourgondisch geïnspireerde stijl wordt gemaakt. Tot slot is de Syrah van de Gestad een zeldzaamheid: een van de serieuste voorbeelden van dit ras in Duitsland. De consequente afwijzing van de VDP en de officiële predicaten is programmatisch: Ziereisen verklaart zijn wijnen bijna volledig als „Landwein“.
Bekende wijngaarden & wijnen
Het gamma loopt van toegankelijke goedwijnen tot de zeldzame „Jaspis“-wijnen aan de top. Tot de bekendste wijnen en perceelsnamen behoren:
- Gutedel „10 hoch 4“ (Jaspis): de cultwijn van het goed, genoemd naar het aantal gistcellen per milliliter
- Gutedel „Steingrüble“: een diepe, minerale Gutedel van kalkbodem
- Pinot Noir „Rhini“ en „Schulen“: krachtige, lang houdbare rode wijnen
- Syrah „Gestad“: een zeldzame, kruidige Duitse Syrah
- Pinot Blanc „Lügle“ en verdere wijnen onder oude perceelsnamen
De „Jaspis“-lijn staat telkens voor de meest geconcentreerde en langst houdbare wijnen van het goed.
Onderscheidingen
Ziereisens doorbraak naar de absolute top kwam met de Gutedel: in 2015 beoordeelde de wijngids Gault&Millau de Gutedel „10 hoch 4“ als de eerste Gutedel ooit met de topscore van 100 punten — een donderslag voor een tot dan toe onderschat ras. In 2019 nam Gault&Millau het goed op in de exclusieve categorie „World Class“, waartoe in Duitsland slechts zo'n 20 wijngoederen behoren. Tot op vandaag behoort Ziereisen tot de meest gewilde en best beoordeelde producenten van Baden en heeft het er veel toe bijgedragen om het Markgräflerland en de Gutedel weer op de kaart van de grote Duitse wijn te zetten.