Samenvatting
Het Weingut Van Volxem in Wiltingen behoort vandaag tot de meest invloedrijke adressen van de Saar – het zijdal van de Mosel dat enkele van de fijnste Rieslings van Duitsland voortbrengt. Nadat de Bitburger-nazaat Roman Niewodniczanski het toen vervallen landgoed eind 1999 had overgenomen, investeerde hij jarenlang fors, kocht historische steile wijngaarden terug en liet in 2019 een modern gravitatiewijnhuis bouwen (keldertechniek die de wijn alleen door de zwaartekracht verplaatst). Zijn doel: de legendarische grootsheid van de Saar-Rieslings uit de 19e eeuw doen herleven. Van Volxem staat sindsdien voor droge, vaak alcoholarme Rieslings van oude stokken, gegroeid op leisteen en diabaas, en is sinds 2007 lid van de VDP.
Geschiedenis
De wijnbouw rond Wiltingen gaat terug tot de Romeinse tijd; in de middeleeuwen bleven monniken de steile hellingen bewerken. Het landgoed dankt zijn naam aan de brouwersfamilie van Volxem, die het in de 19e eeuw tot een van de meest gerespecteerde wijnhuizen van de Saar maakte. Door de generaties heen verloor het huis echter aan betekenis, en tegen de eeuwwisseling was het bezit grotendeels vervallen.
Het beslissende keerpunt kwam eind 1999, toen Roman Niewodniczanski – een nazaat van de Bitburger-brouwersdynastie en opgeleid geograaf – het landgoed verwierf. Hij combineerde ondernemersdenken met een heldere oenologische visie: hij kocht percelen in de beste historische wijngaarden terug, breidde het wijngaardbezit uit van enkele hectare tot vandaag ongeveer 85 hectare en stuwde de modernisering van de kelder voort. In 2007 werd Van Volxem opgenomen in de VDP; in 2019 opende het nieuwe gravitatiewijnhuis op de Wiltinger Schlossberg. Binnen twee decennia maakte Niewodniczanski van een vergeten bedrijf een van de meest bekeken wijnhuizen van Duitsland.
Ligging & terroir
Van Volxem ligt aan de Saar, een zijdal van de Mosel ten zuiden van Trier. De wijngaarden liggen verspreid over de klassieke steile hellingen van het Saardal rond Wiltingen, Kanzem, Ockfen, Saarburg en Wawern. Het koele klimaat is bepalend: de Saar is een van de meest noordelijke wijnregio's ter wereld, wat de Rieslings hun levendige zuren, hun lage alcohol en hun fijne, verfijnde karakter geeft.
De bodem bestaat vooral uit Devonische leisteen, plaatselijk doorspekt met hard diabaas (een groenige vulkanische steensoort) die de wijnen extra kracht en minerale kruidigheid geeft. Van Volxem zet bewust in op oude stokken met lage opbrengsten – in de Wiltinger Gottesfuß staan wortelechte Rieslingstokken van zo'n 130 jaar oud. De gemiddelde stok van het huis is ongeveer 40 jaar oud, wat zorgt voor diepte, rijpheid en concentratie in de druiven.
Stijl & filosofie
Niewodniczanski's leidende idee is de terugkeer naar de historische Saar-Riesling: krachtige maar elegante droge wijnen, zoals die rond 1900 tot de duurste ter wereld behoorden. Om zeer rijp, sterk aromatisch fruit te oogsten, beperkt het huis de opbrengsten sterk – onder meer door groene oogst en trosdeling – en wordt uitsluitend met de hand geplukt.
In de kelder werkt Van Volxem uitgesproken natuurlijk: spontane gisting met de eigen gisten van de wijngaard, lang contact met de gistcellen en het achterwege laten van reinkweekgisten en klaringsmiddelen. Het nieuwe gravitatiewijnhuis verplaatst most en wijn alleen door de zwaartekracht, zonder pompen, wat het fruit en de finesse spaart. Kenmerkend is de vaak lage alcohol – veel wijnen liggen ruim onder wat vandaag gebruikelijk is, zonder aan expressie in te boeten.
Bekende wijngaarden & wijnen
Het assortiment is duidelijk gelaagd: van toegankelijke landgoed- en dorpswijnen zoals de populaire Saar Riesling, via de single-vineyard-Rieslings, tot de grand-cru-wijnen van de toppercelen. Tot de beroemdste wijngaarden van het huis behoren:
- Scharzhofberger – de legendarische Saar-wijngaard, VDP.Grand Cru
- Wiltinger Gottesfuß – thuis van de stokken tot 130 jaar oud, VDP.Grand Cru
- Volz – bijna-monopolie grand cru van Van Volxem
- Kanzemer Altenberg – op rode diabaassteen
- De wijngaarden van Saarburg en Wawern alsook de Ockfener Bockstein
Deze wijnen behoren geregeld tot de meest gezochte droge Rieslings van de Saar.
Onderscheidingen
Van Volxem heeft zich in korte tijd naar de top van de Duitse wijnwereld gewerkt. Roman Niewodniczanski werd in 2012 door het tijdschrift Falstaff tot Wijnmaker van het Jaar uitgeroepen; in 2018 kreeg het huis dezelfde onderscheiding van de Vinum Weinguide Deutschland. In de toonaangevende wijngidsen (Falstaff, Gault&Millau, Eichelmann) behaalt het huis consequent topscores en het geldt als een van de belangrijkste redenen dat de Saar opnieuw internationale aandacht krijgt als herkomst van grote droge Riesling.