Samenvatting
Celler de Capçanes is een coöperatie in het gelijknamige dorp in de provincie Tarragona – en tegelijk een van de boeiendste succesverhalen van de Catalaanse wijnbouw. In 1933 opgericht door vijf families, leverde de kelder tientallen jaren simpele bulkwijn. Het keerpunt kwam in 1995 met een ongewone opdracht: een koosjere wijn voor de Joodse gemeenschap van Barcelona. De investeringen in kelder en techniek die daarvoor nodig waren, maakten van het dorpsbedrijf een kwaliteitswijnhuis dat vandaag tot de uithangborden van de DO Montsant behoort. De kracht zit in oude garnacha- en cariñena-stokken op leisteen, kalk en klei, in biologische teelt en in een assortiment dat loopt van betaalbare dagelijkse wijn tot de internationaal bejubelde Cabrida.
Geschiedenis
Toen in 1933 vijf families uit Capçanes zich verenigden in een coöperatie, ging het vooral om overleven: de kleine percelen op de steile hellingen waren samen beter te vermarkten. In de loop van de decennia groeide de kelder tot enkele tientallen leden, maar net als veel coöperaties in de regio produceerde ze vooral bulkwijn voor de handel. Pas in 1991 begon men wijnen onder eigen naam te bottelen.
Het echte keerpunt kwam in 1995. Een Joodse familie uit Barcelona zocht een koosjere wijn uit Spanje – iets wat sinds de verdrijving van de Joden in de 15e eeuw praktisch niet meer bestond. De coöperatie nam de uitdaging aan en investeerde in een aparte kelder, nieuwe techniek en rabbinaal toezicht. Het resultaat was de Peraj Ha'abib ('Flor de Primavera', lentebloesem) – een van de eerste koosjere kwaliteitswijnen van Spanje in eeuwen. De wijn werd internationaal bekend en de nieuwe installaties tilden de kwaliteit van alle wijnen van het huis omhoog. Van bulkwijnleverancier werd het een bedrijf met een duidelijke kwaliteitsstrategie: lage opbrengsten, oude stokken, aparte vinificatie per perceel en bodem. Vandaag leidt Anna Rovira de kelder als technisch directeur, Joan M. Sabaté voert de directie en Jürgen Wagner is al vele jaren verantwoordelijk voor de export.
Ligging & terroir
Capçanes ligt in het zuiden van de comarca Priorat, maar hoort bij de DO Montsant – de appellatie die de beroemde Priorat als een hoefijzer omsluit en lang gold als zijn betaalbare kleine zus. Het landschap is ruig en bergachtig; de wijngaarden klimmen in terrassen van circa 150 tot ruim 500 meter hoogte. Het mediterrane klimaat met hete dagen wordt getemperd door de hoogte, koele nachten en de wind uit het Ebrodal, waardoor de wijnen ondanks hun kracht fris blijven.
Het bijzondere aan Capçanes is de verscheidenheid aan bodems op een klein oppervlak. Drie types bepalen de wijngaarden: llicorella (leisteen), de bodem die de Priorat beroemd maakte, zorgt voor mineraliteit en spanning; kalkbodems geven bloemigheid, een krijtachtige textuur en frisheid; rode kleibodems leveren rijp, sappig fruit en structuur. Veel percelen zijn beplant met oude, als struik gesnoeide garnacha- en cariñena-stokken – sommige volgens de kelder ouder dan 100 jaar.
Stijl & filosofie
De filosofie van Capçanes past in één zin: het dorp in het glas laten zien. De coöperatie ziet zichzelf als 'l'esperit d'un poble' – de geest van een dorp – en vinifieert de druiven van haar leden apart per perceel, stokleeftijd en bodemtype. Het duidelijkst wordt dat in de serie La Nit de les Garnatxes: hetzelfde druivenras, hetzelfde jaar, dezelfde vinificatie, maar vier bodems (leisteen, kalk, klei, zand) in vier flessen – een terroirles die de kelder bekend heeft gemaakt.
Stilistisch staan de rode wijnen voor de moderne interpretatie van de Montsant: rijp maar niet overrijp fruit, voelbare mineraliteit, fijnkorrelige tannines en een gematigd gebruik van Frans eiken. De wijngaarden worden biologisch bewerkt en de wijnen zijn veganistisch. Ongeveer een tiende van de productie is koosjer – gemaakt onder toezicht, meestal volgens de mevushal-methode, die de wijn kort verhit zonder dat de kwaliteit eronder lijdt.
Bekende wijngaarden & wijnen
Het assortiment loopt van betaalbare instap tot icoon – en is een van de beste prijs-kwaliteitverhoudingen van Catalonië:
- Mas Donís – de klassieker: garnacha met syrah, sappig, kruidig, ongecompliceerd; de versie 'Old Vines' met meer diepgang
- Costers del Gravet – blend van oude cariñena en garnacha met een vleugje cabernet sauvignon van leisteenhellingen; kruidig, mineraal, lang houdbaar
- Cabrida – de topwijn: 100 % garnacha van 60 tot 110 jaar oude stokken, bloemig, zijdezacht, met grote finesse
- La Nit de les Garnatxes – de terroirserie: garnacha van leisteen, kalk, klei en zand, elk apart gebotteld
- Peraj Ha'abib 'Flor de Primavera' – het koosjere paradepaardje van garnacha, cariñena en cabernet sauvignon, twaalf maanden gerijpt in barriques
- Peraj Petita – de koosjere instap als rood en rosé
- Vall del Calàs – blend met tempranillo als basis, aangevuld met merlot en garnacha
Onderscheidingen
Celler de Capçanes hoort bij de meest bekroonde producenten van de DO Montsant. In de beoordelingen van Decanter haalden Cabrida en Costers del Gravet uit de jongste jaargangen scores tussen 94 en 96 punten, en de Peraj Ha'abib kreeg topcijfers van vakmedia als Vinous en de Hudin Top 100. In de koosjere wijnwereld geldt Peraj Ha'abib al jaren als een van de meest gerespecteerde wijnen ter wereld. Dat dit allemaal uit een dorpscoöperatie komt, maakt Capçanes tot een van de opmerkelijkste adressen van Spanje.
