Samenvatting
Het wijngoed Wohlmuth in Fresing bij Kitzeck im Sausal behoort tot de bepalende adressen van de Südsteiermark (Zuid-Stiermarken). De familie bewerkt hier sinds 1803 wijngaarden – vandaag in de zevende generatie en op rond 55 hectare die tot de steilste wijngaarden van Europa behoren. Wat Wohlmuth onderscheidt van de meeste Stiermarkse bedrijven is de ondergrond: in plaats van zand, mergel en kalk ligt in de Sausal oude leisteen. Die geeft de wijnen een koele, zilt-kruidige signatuur, die zich vooral in de sauvignon blanc en in de hier zeldzame riesling toont. Het goed is lid van de STK en behoort tot de hoogst gewaardeerde producenten van Oostenrijk.
Geschiedenis
De wortels van het goed reiken terug tot 1803 – sindsdien is de wijnbouw in Fresing stevig in familiehanden. Generaties lang was dit een gemengd bergboerenbedrijf, zoals typisch was voor de Sausal: steile hellingen, kleine percelen, veel handwerk.
De sprong naar de top maakte het goed in de jaren tachtig onder Gerhard Wohlmuth senior, die consequent inzette op kwaliteit, lagere opbrengsten en de ontwikkeling van de beste wijngaarden. Sinds 1986 ontwerpt bovendien elk jaar een kunstenaar het jaargangetiket – een traditie die het goed een onmiskenbaar uiterlijk geeft.
Vandaag leidt Gerhard Wohlmuth de zevende generatie, samen met zijn vrouw Marion; zijn ouders Maria en Gerhard blijven betrokken. Het bedrijf is in die tijd flink gegroeid: in 2003 kwamen er rond tien hectare in Neckenmarkt in het Mittelburgenland bij, in 2005 percelen in het gebied rond Gamlitz. Kern en hart blijven echter de steile hellingen rond Kitzeck.
Ligging & terroir
Kitzeck im Sausal ligt op rond 560 meter hoogte en geldt daarmee als de hoogstgelegen wijnbouwgemeente van Oostenrijk. De wijngaarden van het goed liggen gestaffeld tussen ongeveer 400 en 600 meter – hoogtes waarop de druiven duidelijk langzamer rijpen dan in de warmere lagen langs de Zuid-Stiermarkse Wijnstraat. Het resultaat zijn wijnen met levendige zuren, heldere vrucht en uitgesproken frisheid.
Geologisch is de Sausal een uitzonderingsgeval. Terwijl in de rest van Zuid-Stiermarken zand, mergel en kalk domineren, staat hier oude, verweerde fyllietleisteen aan de oppervlakte – deels zwart, deels roodachtig, doorsneden met kwartsaders. Deze schrale, waterdoorlatende bodems dwingen de wijnstokken diep te wortelen en geven de wijnen hun onmiskenbare kruidigheid en ziltheid.
Daar komt de topografie bij: hellingen van tot 90 % maken van elke handeling handwerk, machines hebben hier geen plaats. Tot 1.200 werkuren per hectare per jaar gaan in deze extreme wijngaarden zitten – een veelvoud van wat vlakke wijngaarden vragen.
Stijl & filosofie
Wohlmuth werkt volgens een duidelijk devies: de bodem moet in het glas herkenbaar zijn. De kelderstijl is navenant terughoudend – handmatige oogst, lage opbrengsten, vaak spontane gisting, lange gistrijping en een behoedzaam houtgebruik dat de vrucht nooit overstemt. Afhankelijk van de wijn rijpen de wijngaardwijnen op grote houten vaten of in vaten van 500 liter, soms meer dan 18 maanden op de fijne gist.
Stilistisch zijn de wijnen koel, strak en kruidig in plaats van weelderig. De sauvignon blanc toont hier minder exotisch-tropisch fruit dan in warmere lagen, en in plaats daarvan kruidigheid, vuursteen en een zilte trek. Bij de riesling – in Stiermarken een echte zeldzaamheid – speelt de leisteen zijn kracht volledig uit: slank, citrusachtig, mineraal en uitgesproken langlevend. Het assortiment wordt aangevuld met Gelber Muskateller, Weißburgunder, Chardonnay, Grauburgunder en Gewürztraminer, plus een klein segment rode wijn en op fles vergiste mousserende wijn. Het bedrijf is gecertificeerd volgens Nachhaltig Austria.
Bekende wijngaarden & wijnen
Het assortiment volgt de driedelige herkomstpiramide van de Südsteiermark DAC: gebiedswijn, dorpswijn en, aan de top, wijngaardwijn. Tot de bekendste wijngaarden van het goed behoren:
- Ried Edelschuh – de beroemdste wijngaard van het goed, in 1322 voor het eerst in een oorkonde genoemd, schrale zwarte en rode leisteen met kwarts, hellingen tot 90 %; ingedeeld als Große STK Ried
- Ried Steinriegl – leisteenwijngaard met eigen percelen zoals Strohbart
- Ried Dr. Wunsch – een van de meest oorspronkelijke wijngaarden in Kitzeck-Sausal, thuis van een van de bekendste rieslings van het huis
- Ried Gola, Ried Altenberg, Ried Einöd en Ried Sausaler Schlössl
De topwijnen zijn sauvignon blanc en riesling uit Edelschuh, Steinriegl en Dr. Wunsch – wijnen die zich in de fles over vele jaren ontwikkelen.
Onderscheidingen
Wohlmuth behoort al jaren tot de constant hoog gewaardeerde bedrijven van Oostenrijk. James Suckling gaf in september 2023 aan de Sauvignon Blanc Ried Edelschuh 2021 98 van de 100 punten – de hoogste beoordeling die in die proeverij aan een Stiermarkse wijn werd toegekend. In hetzelfde jaar won de Riesling Ried Edelschuh 2021 de Vinaria-proeverij „Beste Weine Österreichs“ met 17,6 van de 20 punten.
Ook bij Falstaff halen de wijngaardwijnen regelmatig beoordelingen rond en boven de 94 punten, zoals de Riesling Ried Dr. Wunsch over meerdere jaargangen. De wijngids wein.plus voert het goed in zijn hoogste categorie. Alles bij elkaar staat Wohlmuth voor wat de Sausal kan: leisteenwijnen met koelte, kruidigheid en formaat.