Samenvatting
Het Staatsweingut Freiburg is een wijngoed met een dubbele opdracht: het is het bedrijf van het Staatliches Weinbauinstitut Freiburg en daarmee tegelijk onderzoeks-, leer- en modelbedrijf van de deelstaat Baden-Württemberg – én een VDP-wijngoed met Grosse Lagen op de Kaiserstuhl en midden in Freiburg. Op rond 37 hectare ontstaan bourgognewijnen van internationale snit, riesling van de gneis van de Freiburger Schlossberg, Sekt en een van de bekendste Piwi-collecties van Duitsland. Want hier, aan het wijnbouwinstituut, werden veel van de schimmelresistente druivenrassen gekweekt die vandaag in heel Europa worden aangeplant. Wil je weten hoe wetenschap smaakt, dan vind je in Freiburg het antwoord.
Geschiedenis
De wortels van het goed liggen op de Kaiserstuhl: tussen 1842 en 1844 verwierven de broers Nikolaus, Adolph Friedrich en Jakob Wilhelm Blankenhorn wijngaarden bij Ihringen en stichtten het bedrijf dat tot vandaag hun naam draagt – de Blankenhornsberg. In 1847 volgde het wijnhuis Gebrüder Blankenhorn met vatenkelder; op de Wereldtentoonstelling van Wenen in 1873 werden de wijnen bekroond. Bepalend werd vooral Adolph Blankenhorn, zoon van een van de oprichters: hij gebruikte het bedrijf als proefstation voor zijn onderzoek naar wijnbouw en kelderwerk, zette zich in in de strijd tegen de druifluis en geldt als medegrondlegger van de Duitse wijnwetenschap.
Na de Eerste Wereldoorlog verkocht de familie het goed in 1919 aan de Badische Landbouwkamer, die het als modelbedrijf voerde. In 1933 werd het bedrijf genationaliseerd; na de Tweede Wereldoorlog ging het over in handen van de deelstaat Baden-Württemberg en werd het als proef- en leerbedrijf bij het Staatliches Weinbauinstitut Freiburg ondergebracht. Het instituut zelf was in 1920 opgericht, voortgekomen uit een Badense entstation voor wijnstokken uit 1917. Sindsdien vormen instituut en wijngoed één geheel: onderzoek, opleiding en wijnproductie onder één dak, in handen van de deelstaat.
Ligging & terroir
De rond 37 hectare zijn verdeeld over twee heel verschillende locaties. Het grootste deel – ongeveer 24 hectare – ligt op de Blankenhornsberg bij Ihringen op de Kaiserstuhl, een uitgedoofde vulkaan in de Boven-Rijnvlakte. Hier groeien de stokken op verweerde vulkanische bodems, deels bedekt met löss, op steile hellingen tot 50 procent en op 200 tot 310 meter hoogte. De Kaiserstuhl behoort tot de warmste wijngebieden van Duitsland – de druiven ontwikkelen hier een intens, vol aroma, in balans gehouden door de spanning en zuren die de minerale bodems geven.
De tweede locatie ligt in de Breisgau: rond 13 hectare in Freiburg en Ebringen. Het hart is de Freiburger Schlossberg, een naar het zuiden gerichte steile helling direct boven de oude binnenstad, op verweerde gneis op 220 tot 280 meter. De percelen worden met de hand bewerkt, zonder machines. Hoger liggen het Jesuitenschloss en de Jägerhäusleweg op 280 tot 370 meter – koelere percelen op leem, klei en gneis met grind, die finesse en frisheid brengen. Deze spanwijdte van vulkaan tot gneis, van warm tot koel, is het eigenlijke kapitaal van het goed.
Stijl & filosofie
Het staatswijngoed ziet zichzelf als ‚geleefde wetenschap’: inzichten van het wijnbouwinstituut – over druivenrassen, gewasbescherming, bodemzorg of keldertechniek – worden op het goed in de praktijk gebracht en zo zichtbaar gemaakt voor de hele branche. De ambitie is de unieke percelen duurzaam te bewerken en als voorbeeld te dienen. Daarbij horen schapen in de wijngaarden, herbruikbare flessen en de ECOVIN-certificering van de Piwi-percelen.
Stilistisch rijdt het goed op twee sporen. In de Erste en Grosse Lagen wordt klassiek-internationaal gevinifieerd, met duidelijke bourgondische invloed: dichte, complexe Spätburgunder van vulkanische bodem, elegante Weißburgunder en Grauburgunder, Chardonnay en een minerale Riesling van de Schlossberg. In het segment van de Gutsweine mag het moderner en experimenteler – hier hebben ook de Piwi-rassen hun plek.
De Piwi-pioniers
Het Staatliches Weinbauinstitut geldt in Europa als toonaangevend in het kweken van schimmelresistente druivenrassen. Uit Freiburg komen onder meer de witte rassen Johanniter, Solaris, Muscaris, Souvignier gris, Bronner en Helios en de rode rassen Cabernet Carbon, Cabernet Cortis, Monarch en Prior. Ze hebben veel minder gewasbescherming nodig en zijn daarmee een sleutel tot biologische wijnbouw. In het assortiment van het staatswijngoed vind je Johanniter en Cabernet Carbon als monocépage en Solaris als edelzoete specialiteit – wijnen die laten zien dat Piwi's allang meer zijn dan een onderzoeksthema.
Bekende wijngaarden & wijnen
Het staatswijngoed bewerkt meteen meerdere VDP.Grosse Lagen – een zeldzaamheid in Baden:
- Blankenhornsberger Doktorgarten Winklen – VDP.Grosse Lage in alleenbezit, verweerd vulkanisch gesteente, 30 tot 50 procent helling; Spätburgunder, Chardonnay en Grauburgunder
- Blankenhornsberger Doktorgarten Kleintal – VDP.Grosse Lage in alleenbezit, oostelijk gericht op donkere minerale bodem met löss; Weißburgunder
- Freiburger Schlossberg – VDP.Grosse Lage op gneis, steile zuidhelling boven de stad; Riesling en Chardonnay, waaronder de Riesling VDP.Grosses Gewächs
- Blankenhornsberger Doktorgarten – VDP.Erste Lage met 62 afzonderlijke percelen; Weißburgunder, Grauburgunder en Spätburgunder, Muskateller, Auxerrois
- Freiburger Jesuitenschloss – VDP.Erste Lage op 280 tot 370 meter; Spätburgunder en Grauburgunder
- Freiburger Jägerhäusleweg – VDP.Erste Lage, rond één hectare Auxerrois op gneis met grind – een rariteit van slechts ongeveer 1.000 flessen per jaar
Daar komen Sekt (VDP.Sekt), edelzoete wijnen en alcoholvrije alternatieven bij – een assortiment dat de hele breedte tussen traditie en onderzoek bestrijkt.
Onderscheidingen
De Grosse Gewächse van het staatswijngoed worden door de toonaangevende Duitse wijngidsen regelmatig uitgelicht: Gault&Millau kende ze eersteklas kwaliteit toe, Falstaff prees de diepte en het spel van wijnen die hun herkomst met kracht, maar ook met balans tonen. Historisch reikt het succesverhaal ver terug – tot de bekroningen op de Wereldtentoonstellingen van Wenen in 1873 en Parijs in 1878, waar Adolph Blankenhorn een gouden medaille won. Minstens zo belangrijk is de erkenning die het wijnbouwinstituut geniet voor zijn druivenveredeling: nauwelijks een instelling heeft de Europese Piwi-wijnbouw zo gevormd als Freiburg.
