Samenvatting
Ruffino is een van de bekendste wijnhuizen van Toscane – en een van de eerste die de Chianti bewust de wereld in droeg. In 1877 opgericht door de neven Ilario en Leopoldo Ruffino in Pontassieve bij Florence, werd het huis al in 1890 hofleverancier van het Italiaanse koningshuis. De Riserva Ducale (sinds 1927) en de Riserva Ducale Oro (sinds 1947) horen bij de best verkochte Chianti Classico's ter wereld, de Modus vertegenwoordigt sinds 1997 het Super-Tuscan-idee. Vanaf 1913 drukte de familie Folonari haar stempel op het bedrijf; sinds 2011 is het volledig in handen van het Amerikaanse concern Constellation Brands. Anders dan veel grote merken bezit Ruffino eigen landgoederen in Chianti Classico, Montalcino en sinds 2023 Bolgheri.
Geschiedenis
Toen Ilario en Leopoldo Ruffino in 1877 hun wijnhuis oprichtten, kozen ze de locatie met zorg: Pontassieve, ten oosten van Florence, lag aan de samenvloeiing van Arno en Sieve, had een spooraansluiting, een glasfabriek en de beste Chianti-wijngaarden om de hoek. De neven wilden van meet af aan meer dan een landwijn voor de osteria om de hoek – ze wilden een Toscaanse wijn die reist. Al in 1881 won hun Chianti een gouden medaille op de wijntentoonstelling van Milaan, in 1885 volgde goud in Antwerpen. Met de emigranten vond de Ruffino-Chianti al vroeg de weg naar de Verenigde Staten, tot op de dag van vandaag zijn belangrijkste markt.
Het keerpunt kwam in 1890: de hertog van Aosta bezocht het bedrijf en benoemde Ruffino tot officieel leverancier van het koningshuis. Ter ere van hem kreeg in 1927 de eerste Riserva Ducale – een Chianti Stravecchio – zijn naam. In 1913 nam de familie Folonari uit Brescia het huis over; onder hun leiding groeide Ruffino uit tot een wereldmerk: in 1947 kwam de Riserva Ducale Oro erbij als selectie voor uitzonderlijke jaargangen, in de jaren vijftig volgde de rosé Rosatello en werd de met stro omwikkelde fiasco-fles het symbool van Made in Italy. Toen de Chianti in 1984 de DOCG-status kreeg, ging het allereerste zegel naar Ruffino.
In 1997 waagde het huis met de Super Tuscan Modus de stap naar de IGT-wereld. In 1999 werd het Folonari-bedrijf gesplitst; de broers Paolo en Marco zetten Ruffino voort en haalden in 2004 het Amerikaanse concern Constellation Brands als partner aan boord (40 %). In 2011 nam Constellation de overige aandelen over – sindsdien is Ruffino voor 100 % in Amerikaanse handen, maar wel geleid door een Italiaans management in Toscane.
Ligging & terroir
Ruffino is geen enkel wijngoed, maar een groep van meerdere tenute, verspreid over de belangrijkste wijngebieden van Toscane. Het hart klopt in Chianti Classico: de Tenuta Poggio Casciano in Bagno a Ripoli, sinds 2000 het operationele centrum van het huis, ligt op tot zo'n 320 meter hoogte in de heuvels ten zuidoosten van Florence; hier groeien Sangiovese, Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc en Merlot voor de Toscaanse blends. Vlakbij ligt Montemasso, het eerste Chianti Classico-landgoed dat Ruffino in 1947 kocht.
Verder naar het zuiden, bij Castellina in Chianti, liggen Santedame en Gretole – twee klassieke Sangiovese-wijngaarden in de kern van de appellatie, waar onder meer de druiven voor Riserva Ducale en Riserva Ducale Oro vandaan komen. In Montalcino produceert de Tenuta Greppone Mazzi Brunello, in Zuid-Toscane vult La Solatìa het portfolio aan. In 2023 kocht Ruffino bovendien zo'n 15 hectare wijngaard in Bolgheri (Tenuta La Garzaia) en zet daarmee voor het eerst in op de kust met haar bordeauxrassen. In totaal bewerkt het huis rond 600 hectare wijngaard op ongeveer 1.500 hectare grond; alle wijngaarden dragen de duurzaamheidscertificaten SQNPI en Biodiversity Friend en de landgoedwijnen worden omgeschakeld naar biologisch.
Stijl & filosofie
Ruffino staat voor de klassieke, toegankelijke Chianti-stijl: gedragen door Sangiovese, met kers, viooltjes en de typische frisse zuren, maar met genoeg rijpheid en hout om ook internationaal aan te slaan. Ondanks alle Super-Tuscan-successen is het huis altijd trouw gebleven aan Chianti Classico – en leverde het met de Riserva Ducale Oro zelfs een voorbeeld voor de in 2014 ingevoerde topcategorie Gran Selezione, waarin de wijn sinds jaargang 2010 is ingedeeld.
Hoofdwijnmaker Gabriele Tacconi is pas de vierde keldermeester in meer dan 140 jaar Ruffino – een teken van continuïteit. Hij zoekt de balans tussen traditie en moderne precisie: rijping in grote vaten, betonnen tanks en barriques al naargelang de wijn, met lange lagering voor de topwijnen. In 2023 stelde het huis hem een Winemaking Council terzijde, met onder anderen oenoloog Alberto Antonini en wijnbouwwetenschapper Stefano Poni. Het doel: Ruffino weg te halen van het imago van puur volumemerk en om te vormen tot een kwaliteitsmaatstaf voor Chianti Classico.
Bekende wijngaarden & wijnen
- Riserva Ducale – Chianti Classico Riserva DOCG, sinds 1927, het uithangbord van het huis
- Riserva Ducale Oro – Chianti Classico Gran Selezione DOCG, sinds 1947, van de landgoederen bij Castellina in Chianti
- Modus – Toscana IGT, sinds 1997, Sangiovese, Cabernet Sauvignon en Merlot elk ongeveer een derde; daarnaast de topversie Modus Primo
- Greppone Mazzi – Brunello di Montalcino DOCG van het gelijknamige landgoed
- Chianti DOCG en Chianti Classico DOCG – de basislijn, ooit in de fiasco-fles
- Prosecco DOC – de bubbellijn van Ruffino op basis van Glera, vooral in de VS een bestseller
Daarbij komen witte wijnen zoals Pinot Grigio, een rosé, plus Vin Santo en grappa.
Onderscheidingen
De medailles uit de begintijd – Milaan 1881, Nice 1884, Antwerpen 1885 – legden de basis voor de reputatie van Ruffino. Recenter oogst vooral de Riserva Ducale lof: de Chianti Classico Riserva kreeg in de gids Gambero Rosso Vini d'Italia de hoogste waardering Tre Bicchieri, in de editie 2024 al voor het vierde jaar op rij. De Riserva Ducale Oro krijgt van internationale critici regelmatig meer dan 90 punten, bijvoorbeeld 94 punten van James Suckling voor jaargang 2012.
