Samenvatting
Achter het Markgräflich Badisches Weinhaus staat een van de meest historische wijndomeinen van Duitsland: het Weingut Markgraf von Baden, met zijn twee locaties Schloss Salem aan de Bodensee en Schloss Staufenberg, hoog boven Durbach in de Ortenau. De wijngaarden – in totaal ongeveer 135 hectare – gaan terug op het cisterciënzerklooster Salem, gesticht in 1134 en al enkele decennia later actief in de wijnbouw. Sinds de secularisatie van 1802/1803 horen ze bij het Huis Baden. Daarmee is het domein een van de grootste particuliere wijnbedrijven van het land, en sinds 2012 lid van de VDP. Het Markgräflich Badisches Weinhaus zelf is de in 2017 opgerichte verkoopvennootschap waarmee het Huis Baden en Rotkäppchen-Mumm deze wijnen samen op de markt brengen.
Geschiedenis
De oorsprong ligt in 1134, toen het cisterciënzerklooster Salem werd gesticht. In de middeleeuwen waren de cisterciënzers de specialisten van de Europese wijnbouw, en al enkele decennia na de stichting legden de monniken van Salem zich toe op wijn. In hun bloeitijd rond 1500 bezat het klooster uitgestrekte wijngaarden aan het meer en in het achterland en was het een van de belangrijkste wijnproducenten van de regio.
Parallel daaraan drukte het Huis Baden zijn stempel op de Badense wijnbouw langs politieke weg: markgraaf Christoph I vaardigde in 1494 de eerste Badense wijnwet uit, en groothertog Carl Friedrich liet in 1782 riesling planten op de Klingelberg bij Durbach – een proef die zo goed uitpakte dat riesling in veel Badense gemeenten tot vandaag Klingelberger wordt genoemd.
Met de secularisatie van 1802/1803 kwam het grote kloostercomplex van Salem, samen met zijn landbouwbedrijven en wijngaarden, aan het Huis Baden. Sindsdien bewerkt de familie de wijngaarden aan de Bodensee en in de Ortenau in eigen beheer. Sinds 1998 ligt de verantwoordelijkheid bij Bernhard Prinz von Baden. Op 1 september 2017 richtte het Huis Baden samen met Rotkäppchen-Mumm het Markgräflich Badisches Weinhaus op, met zetel in Salem: een 50:50-onderneming die verkoop, merkbeheer en de landelijke marketing van de Badense wijnen op zich neemt.
Ligging & terroir
De wijngaarden van het domein liggen in twee volstrekt verschillende delen van Baden – en juist daarin zit de charme.
Bodensee: Schloss Salem
Ongeveer 110 hectare verdeelt zich over het gebied Bodensee en de Bovenrijn, met wijngaarden bij Bermatingen, Birnau, Meersburg en Gailingen. Het meer is bepalend als warmtebuffer: het verzacht late vorst, verlengt de herfst en zorgt voor veel lichtweerkaatsing. De bodems zijn grotendeels door de ijstijden gevormd: morenegrind, leem en mergel. Het resultaat zijn koel-frisse witte wijnen met heldere vrucht en een goede zuurstructuur, plus fijngetekende Spätburgunder. In Schloss Salem bevindt zich bovendien een van de oudste wijnkelders van Duitsland.
Ortenau: Schloss Staufenberg
Ongeveer 25 hectare ligt rond Schloss Staufenberg, hoog boven Durbach. Hier domineren graniet en verweringsbodems op steile hellingen, en het klimaat is duidelijk warmer dan aan het meer. Die combinatie is de klassieke thuisbasis van de riesling uit de Ortenau – de Klingelberger – en levert tegelijk dichtere, kruidiger Spätburgunder op.
Stijl & filosofie
Het domein werkt op een schaal die voor een particulier wijnbedrijf uitzonderlijk is en bedient bewust meerdere niveaus: van toegankelijke, rasechte huiswijnen tot de toppen uit één wijngaard binnen de VDP-classificatie. Ongeveer 54 procent van het areaal is aangeplant met pinotrassen – Spätburgunder, Weißburgunder en Grauburgunder – en circa 21 procent met Müller-Thurgau; riesling neemt een kleiner, maar kwalitatief centraal deel in. Chardonnay, sauvignon blanc en regionale rassen maken het gamma compleet.
Stilistisch gaat de weg naar droog opgevoede, helder en zuiver gemaakte wijnen. Aan het meer staat frisheid vooraan, in de Ortenau structuur en kruidigheid. Het huis onderhoudt ook een Badense specialiteit: de Weißherbst, de bleke rosé van Spätburgunder. Daarbij komen mousserende wijnen, die profiteren van de band met Rotkäppchen-Mumm.
Bekende wijngaarden & wijnen
Het domein bewerkt meerdere geklasseerde en historisch belangrijke wijngaarden:
- Schloss Staufenberg Klingelberg en Sophienberg in Durbach – VDP.Große Lage, thuisbasis van de Klingelberger
- Bermatinger Leopoldsberg met het perceel Buchberg – VDP.Große Lage aan de Bodensee
- Meersburger Chorherrnhalde – VDP.Große Lage boven het meer
- Birnauer Kirchhalde – witte wijngaard in het zicht van de barokke kerk van Birnau
- Schloss Rheinburg bij Gailingen aan de Bovenrijn – monopoolwijngaard van het domein
De wijnen verschijnen zowel onder de naam Weingut Markgraf von Baden als in de door het Weinhaus gevoerde lijnen, bijvoorbeeld de Bodensee-editie 'Schloss Salem'.
Onderscheidingen
De belangrijkste maatstaf is het VDP-lidmaatschap sinds 2012: het bevestigt zowel de kwaliteit van de wijngaarden als de manier van werken in wijngaard en kelder. Daarnaast zijn er regelmatig medailles bij internationale keuringen – onder meer goud op de Berliner Wein Trophy voor mousserende wijn en Müller-Thurgau. Ook de presentatie werd bekroond: voor de herpositionering van het merk kreeg het huis meerdere designprijzen. Alles bij elkaar geldt het domein vandaag als de belangrijkste ambassadeur voor wijn van de Bodensee en uit de Ortenau.