Samenvatting
Weingut Kress in Überlingen aan de Bodensee is een familiebedrijf in wat waarschijnlijk het meest bijzondere wijngebied van Duitsland is: de Bodensee is tegelijk de zuidelijkste en de hoogstgelegen Duitse wijnstreek. Op ongeveer 32,5 hectare tussen Überlingen en Hagnau groeien vooral de bourgognerassen — Weißburgunder (pinot blanc), Grauburgunder (pinot gris) en Spätburgunder (pinot noir) — plus Müller-Thurgau, Auxerrois en Chardonnay. Kristin en Thomas Kress begonnen in 2001 voor zichzelf; sinds 2013 bewerkt de familie daarnaast de historische wijngaarden van de stichting Spital- und Spendfonds in Überlingen. De stijl is ambachtelijk, droog en rasgetrouw: wijnen die de koele signatuur van hun herkomst aan het meer meedragen.
Geschiedenis
Wijnbouw hoort al drie generaties bij de familie Kress. Lang leverden ze hun druiven aan de wijnbouwcoöperatie van Hagnau, een van de oudste van Baden. In 2001 zetten Kristin en Thomas Kress de stap naar zelfstandigheid en begonnen ze hun wijnen onder eigen naam te maken en te verkopen, eerst vanuit Hagnau.
Het beslissende keerpunt kwam in 2013. Het Spital- und Spendfonds Überlingen, een stichting naar publiek recht, bracht het beheer van zijn wijngaarden in openbare aanbesteding. Het gaat om een van de grootste aaneengesloten wijngaardarealen van de steden aan het meer, met een wijntraditie die tot de middeleeuwen teruggaat: de middeleeuwse keldergewelven in de oude binnenstad van Überlingen getuigen daar nog altijd van. Op basis van vastgelegde criteria koos de gemeenteraad voor de familie Kress. Sindsdien opereert het bedrijf vanuit Überlingen en wordt een deel van de wijnen verkocht als spitälischer Wein aus Überlingen.
Met die stap kwam ook de volgende generatie aan boord: Viola, Johannes en Steffen Kress werken alle drie mee. Viola Kress is verantwoordelijk voor administratie en verkoop en bracht daarvoor internationale ervaring mee uit Hongkong en Londen. De vinotheek aan de Mühlbachstraße in Überlingen is vandaag hét adres voor proeverijen en advies.
Ligging en terroir
De Bodensee is een geval apart in de Duitse wijnbouw: de zuidelijkste en tegelijk hoogstgelegen wijnstreek van het land. De stokken van Kress staan op zo 400 tot 500 meter, hoogtes die in andere gebieden allang te koel zouden zijn.
Het meer zelf zorgt voor de balans. Die enorme watermassa werkt als warmtebuffer: hij verzacht late voorjaarsvorst, houdt de nachten in de herfst langer warm en verlengt daarmee de rijpingsperiode. Daar komt de föhn bij, de warme valwind uit de Alpen, die extra zonuren en droge lucht brengt. Het resultaat is een mild maar nooit heet klimaat, ideaal voor wijnen met heldere vrucht en levendige zuren.
De wijngaarden liggen verspreid over meerdere gescheiden sectoren tussen Überlingen en Hagnau, die duidelijk verschillen in bodemstructuur en ligging. Bepalend zijn de morenebodems die de ijstijdgletsjers achterlieten: een mengsel van grind, zand, leem en puin — goed doorluchte bodems die water gedoseerd afgeven.
Stijl en filosofie
Kress ziet zichzelf als een ambachtelijk familiebedrijf en zet rastypiciteit centraal: de wijnen moeten laten zien wat druif en Bodensee-herkomst te bieden hebben, niet wat de kelder er bovenop legt. Het overgrote deel van het assortiment is droog vinificeerd.
In de wijngaard zet de familie in op een uitgesproken permanente groenbedekking: naar eigen zeggen groeit tussen de rijen een brede plantendiversiteit die de bodem losmaakt, stikstof levert en leefruimte voor insecten schept. Een formeel biologisch certificaat voert het bedrijf niet, wel de ambitie om in harmonie met het natuurgebied Bodensee te werken. Selectieve oogst en zorgvuldige verwerking horen bij die opvatting van het vak.
Stilistisch staan de witte wijnen voor spanning en helderheid in plaats van weelde — een signatuur die wijncriticus Stuart Pigott met de woorden elegantie en dichtheid heeft omschreven. Bij de rode wijnen, en dan vooral bij de Spätburgunder, gaat het om vrucht en fijne structuur, niet om kracht.
Bekende wijngaarden en wijnen
Het assortiment is overzichtelijk en helder geordend. De kern wordt gevormd door de bourgognerassen:
- Weißburgunder (pinot blanc) en Grauburgunder (pinot gris) — de visitekaartjes van het huis, droog en strak
- Auxerrois — een aan de Bodensee typische specialiteit, verwant aan de pinot blanc
- Müller-Thurgau — het klassieke Bodensee-ras, licht en fruitgedreven
- Chardonnay, waaronder een wijn uit de wijngaard Goldbach
- Spätburgunder (pinot noir) als rode wijn en als rosé
- de rode cuvée Fetter Schnitt
- daarnaast Riesling, schuimwijn, parelwijn en gedistilleerd
Het aanbod wordt aangevuld met wijngaardwijnen en speciale bottelingen; een deel van de wijnen draagt de verwijzing naar het Spital van Überlingen.
Onderscheidingen
Het grootste internationale succes tot nu toe is voor de rode cuvée Fetter Schnitt: op de Concours International de Lyon 2021 werd hij uit enkele duizenden inzendingen uitgeroepen tot beste wijn van de wedstrijd — een zeldzame onderscheiding voor een Duits wijngoed en zeker voor de Bodensee. Ook een Chardonnay uit de wijngaard Goldbach van het oogstjaar 2015 kreeg internationaal hoge waarderingen.
Daarnaast duikt het wijngoed regelmatig op in de toonaangevende wijngidsen en wedstrijden en geldt het als een van de bepalende adressen van de wijnbouw aan de Überlinger See.