Samenvatting
Weingut Graf Adelmann op kasteel Schaubeck in Kleinbottwar is een van de bekendste en meest traditierijke adressen van Württemberg. Op ongeveer 27 tot 29 hectare – meer dan de helft steile helling – ontstaan wijnen die in een streek die vaak met kracht wordt geassocieerd hun eigen weg gaan: hier tellen elegantie, fijne bouw en drinkbaarheid zwaarder dan volume. De ruggengraat vormen Lemberger, Riesling en Pinot Noir, aangevuld met de befaamde rode cuvées en zoete zeldzaamheden. De wijnbouw op Schaubeck is sinds 1297 gedocumenteerd; de familie Graf Adelmann bezit het domein sinds 1914.
Geschiedenis
Weinig Duitse wijnhuizen kunnen terugkijken op zo'n lange, ononderbroken geschiedenis. Wijnbouw in Kleinbottwar wordt al voor de tiende eeuw genoemd; voor kasteel Schaubeck zelf is hij in 1297 gedocumenteerd. De wijn, toen bekend als “Schaubecker”, ging naar Europese hoven – een vroeg bewijs dat het hier nooit om alledaagse wijn ging.
De wortels van het huidige bedrijf liggen in de negentiende eeuw. In 1853 kwam het kasteel aan Felix Freiherr von Brüsselle, die de wijngaarden energiek moderniseerde en wiens naam nog altijd op de topwijnen staat. In 1875 trouwde zijn dochter in de Zwabisch-Frankische familie Adelmann von Adelmannsfelden, en sinds 1914 heet het bedrijf “Weingut Graf Adelmann”.
Bepalend voor de moderne koers was Michael Graf Adelmann, die het domein vanaf 1978 in de vierde generatie leidde. Al in 1981 begon hij de beste rode wijnen op barrique te rijpen – toen nog een uitzondering in Württemberg – en in 1989 presenteerde hij de eerste cuvée. Zijn zoon Felix Graf Adelmann nam in 2012 over; sinds 2025 leidt hij het bedrijf samen met zijn neef Quirin Graf Adelmann.
Ligging & terroir
Kleinbottwar ligt in het Bottwardal ten noorden van Ludwigsburg, in het gebied Wunnenstein – een van de warmste hoeken van Württemberg. De wijngaarden klimmen langs de steile hellingen rond het dorp, op het zuiden en zuidwesten; meer dan de helft van de oppervlakte is steile helling, en losse percelen halen hellingsgraden tot 75 %. Terrassen en droge stenen muren bepalen het landschap, en het werk gebeurt er nog grotendeels met de hand.
Geologisch domineren keuperbodems: gipskeuper, bonte mergels en zandsteenlagen leveren bodems van wisselende diepte, rijk aan mineralen en met een goed waterhoudend vermogen. Juist die combinatie – warme steile helling boven een koelere, waterrijke ondergrond – verklaart de huisstijl: rijpe druiven, maar met zuren en frisheid intact.
Sinds 2015 bewerkt het domein zijn percelen volgens de richtlijnen van de biologische wijnbouw; sinds 2018 is het volledig gecertificeerd (EU-bio en Naturland). Groenbedekking, geen herbiciden en een zorgvuldige omgang met de erosiegevoelige hellingen horen daarbij.
Stijl & filosofie
De handtekening van het huis laat zich in één woord samenvatten: elegantie. Waar Württemberg lang stond voor dichte, extractrijke rode wijnen, mikt Graf Adelmann op geur, fijne bouw en lengte. In de kelder geldt het principe van het gecontroleerde niets doen – zo weinig mogelijk ingrijpen en in ruil daarvoor tijd. De rode wijnen gisten klassiek op de schil en rijpen, afhankelijk van het niveau, op grote houten vaten of op barrique.
Rode rassen beslaan ongeveer 60 tot 70 % van de aanplant. Lemberger – dezelfde druif als de Oostenrijkse Blaufränkisch – is het belangrijkste ras en geeft kruidige, strakke wijnen met donkere bessen en fijne zuren. Daarnaast staan Pinot Noir, Trollinger en de Württembergse specialiteit Samtrot. Bij de witte wijnen staat Riesling centraal, aangevuld met Pinot Gris en Pinot Blanc.
Bijzonder zijn de cuvées: sinds 1989 horen rode assemblages over de rassen heen vast bij het gamma en behoren ze tot de meest kenmerkende wijnen van het huis.
Bekende wijngaarden & wijnen
Het gamma volgt het VDP-model – van domeinwijnen via dorpswijnen tot de Grosse Gewächse. De belangrijkste wijngaarden liggen allemaal rond Kleinbottwar:
- Kleinbottwarer Süßmund – VDP.Grosse Lage, door het domein als monopolie bewerkt
- Kleinbottwarer Oberer Berg – VDP.Grosse Lage, eveneens monopolie
- Kleinbottwarer Götzenberg – VDP.Grosse Lage
- Kleinbottwarer Lichtenberg – VDP.Erste Lage
Boven de wijngaardwijnen staan de historische huismerken: “Brüssele” en “Brüssele’r Spitze”. Onder de tweede naam verschijnen sinds het midden van de jaren veertig de zoete zeldzaamheden van het domein – Beerenauslese, Trockenbeerenauslese en ijswijn, die alleen in geschikte jaargangen worden gemaakt.
Onderscheidingen
Graf Adelmann behoort al decennia tot de kopgroep van Württemberg en staat regelmatig in de hogere regionen van de leidende Duitse wijngidsen – Eichelmann, Gault&Millau en wein.plus. Ook internationaal is het domein zichtbaar: auteurs als Hugh Johnson hebben het eigenzinnige, bewust elegante karakter van deze wijnen benadrukt.
De grootste verdienste is misschien nog een andere: het domein heeft decennialang laten zien hoeveel finesse en rijpingspotentieel er in de Württembergse Lemberger schuilt – en heeft daarmee ver buiten de streek de maatstaf gezet.