Samenvatting
De Kellerei Girlan (Italiaans Cantina Girlan) is een wijncoöperatie in Girlan (Cornaiano), een deelgemeente van Eppan an der Weinstraße in het Zuid-Tiroolse Überetsch. In 1923 door 24 wijnboeren opgericht in een boerderij uit de 16e eeuw, telt ze vandaag rond 200 wijnboerenfamilies die zo'n 220 hectare wijngaard in het Überetsch en het Unterland bewerken. Het huis is vooral beroemd om zijn Blauburgunder: de Riserva's ‘Trattmann’ en ‘Vigna Ganger’ van het hoogplateau Mazon horen bij de referenties van de Zuid-Tiroolse pinot noir. Niet minder bekend zijn de Vernatsch ‘Gschleier Alte Reben’ van 80 tot 110 jaar oude stokken en de Weißburgunder ‘Flora’. Vier lijnen – Classici, Vigneti, Flora en Solisti – spannen de boog van dagelijkse wijn tot top.
Geschiedenis
De geschiedenis van de Kellerei Girlan begint in 1923: 24 wijnboeren uit Girlan sloten zich aaneen en richtten in een historische boerderij uit de 16e eeuw een gezamenlijke kelder in. Hun startkapitaal was amper rond 25 hectare wijngaard – een bescheiden begin in een tijd waarin kleine boeren hun druiven alleen nauwelijks konden verkopen. Eerste voorzitter was wijnboer Johann Kofler.
In de decennia daarna groeide de coöperatie gestaag. Bepalend werd vanaf 1961 keldermeester Valentin Spitaler, onder wie de legendarische Vernatsch ‘Fass Nr. 9’ ontstond – een wijn die begin jaren zestig voor het eerst werd gebotteld en tot vandaag alleen in de beste jaargangen wordt gemaakt. Vanaf 1975 dreef Hartmuth Spitaler het kwaliteitsoffensief voort; uit die tijd stamt ook de focus op de Vernatsch uit de wijngaard Gschleier. In 1980 volgde de eerste Blauburgunder van de Trattmannhof in Mazon – de grondsteen voor de latere reputatie als pinot-noirspecialist.
Sinds 2012 is Gerhard Kofler als keldermeester verantwoordelijk voor de wijnen. In hetzelfde jaar werd de ‘Vigna Ganger’ uit de monopoolwijngaard Ganger in Mazon in het programma opgenomen. In 2016 betrok de kelder een nieuwbouw met eigentijdse architectuur, die productie, rijpingskelder en proefruimtes onder één dak verenigt. In 2023 vierde de coöperatie haar honderdjarig bestaan.
Ligging & terroir
Girlan ligt op ongeveer 450 meter boven zeeniveau in het Überetsch, het heuvelland tussen Bozen en het Kalterer See. Het klimaat is mild en zonnig, terwijl de nachtelijke valwinden uit de bergen voor duidelijke temperatuurverschillen tussen dag en nacht zorgen – ideale voorwaarden voor aromatische witte wijnen en fijn gebouwde rode wijnen.
De bodems rond Girlan zijn van glaciale oorsprong: de wijnstokken wortelen in morenegrind, doorspekt met verweerd porfiergesteente. De wijngaard Gschleier boven Girlan is op rond 450 meter de klassieke thuisbasis van de Vernatsch; hier staan nog pergola-aanplantingen met 80 tot 110 jaar oude stokken. In Plattenriegl op 450 tot 540 meter groeien Weißburgunder en Sauvignon, in Schreckbichl Chardonnay en Blauburgunder.
Een tweede pijler ligt verder zuidelijk in het Unterland: het hoogplateau van Mazon boven Neumarkt geldt als een van de beste Blauburgunder-herkomsten van Zuid-Tirol. De monopoolwijngaard Ganger ligt daar op 360 tot 380 meter met zuidwestelijke oriëntatie op klei- en kalkbodems – een combinatie die de pinot noir structuur en lengte geeft.
Stijl & filosofie
De Kellerei Girlan ziet zichzelf als een coöperatie die de wijngaard centraal stelt. De keldermeester onderhoudt nauw contact met de ledenbedrijven en adviseert hen tijdens het hele groeiseizoen – van het bladwerk tot het bepalen van het oogstmoment. Zo ontstaat een assortiment dat ondanks het grote aantal leveranciers een duidelijke handtekening draagt.
Die handtekening is elegantie in plaats van kracht: de Blauburgunders worden gemaakt met het oog op finesse, frisheid en bewaarpotentieel, niet op concentratie. Bij de Vernatsch kiest Girlan bewust voor de oude pergola-stokken, waarvan de lage opbrengsten een in wezen lichte wijn diepte en rijpingspotentieel geven. Bij de witte wijnen staat de rastypiciteit voorop – Weißburgunder met spanning en structuur, Chardonnay met rijpingspotentieel.
Het assortiment is ingedeeld in vier lijnen: de Classici zijn rastypische, toegankelijke wijnen voor alledag. De Vigneti komen uit geselecteerde wijngaarden. De Flora-lijn verenigt Riserva's en gerijpte selecties. Aan de top staan de Solisti – wijnen met een eigen identiteit, het resultaat van decennialang werk aan afzonderlijke percelen.
Bekende wijngaarden & wijnen
De Solisti
- Trattmann Blauburgunder Riserva – de klassieker uit Mazon en het Überetsch (380 tot 550 meter), sinds 1980 in het programma en meer dan tien jaar op rij bekroond met de ‘Tre Bicchieri’ van Gambero Rosso
- Vigna Ganger Blauburgunder Riserva – uit de monopoolwijngaard Ganger in Mazon, met 15 tot 20 jaar rijpingspotentieel de topwijn van het huis
- Gschleier Alte Reben Vernatsch – van 80 tot 110 jaar oude pergola-stokken in Gschleier, een Vernatsch met ongewone diepte en rond tien jaar rijpingspotentieel
- Curlan Chardonnay Riserva en Curlan Blauburgunder Riserva – uit de Girlaner wijngaarden Gschleier en Schreckbichl op 450 tot 500 meter
Verdere paradepaardjes
- Weißburgunder ‘Flora’ – de Riserva-versie van het ras, met rijpheid en structuur
- Weißburgunder ‘Plattenriegl’ – uit de gelijknamige hooggelegen wijngaard, fris en mineraal
- Lagrein ‘Patricia’ – Riserva van het autochtone rode ras van Zuid-Tirol
- Vernatsch ‘Fass Nr. 9’ – de legendarische wijn uit de Vigneti-lijn, alleen in de beste jaargangen gemaakt
Onderscheidingen
De Kellerei Girlan hoort bij de meest bekroonde producenten van Zuid-Tirol. De Trattmann Blauburgunder Riserva ontving meer dan tien jaar op rij de ‘Tre Bicchieri’ van Gambero Rosso – een constante die nauwelijks een andere Italiaanse pinot noir haalt. De Vigna Ganger kreeg van Robert Parkers Wine Advocate 96+ punten, en de Gschleier Alte Reben Vernatsch werd door het Britse Decanter Magazine uitgeroepen tot een van de beste wijnen van Italië. Daar komen regelmatig topscores bij in Falstaff, Vinum en de Zuid-Tiroolse wijngidsen. De wijnen worden naar meer dan 30 landen geëxporteerd.
