Samenvatting
Cantina Santadi is het bewijs dat een coöperatie wijnen van wereldklasse kan maken. Opgericht in 1960 in de Sulcis, de meest zuidwestelijke hoek van Sardinië, verwerkt ze vandaag de druiven van zo’n 200 leden met samen ongeveer 600 hectare wijngaard. Het hart is de Carignano, die hier vaak nog als oude, ongeënte struikstok op zandgrond groeit. Met Terre Brune, vanaf 1984 samen met de legendarische oenoloog Giacomo Tachis ontwikkeld, maakte Santadi de eerste grote op barrique gerijpte rode wijn van het eiland – en bracht de DOC Carignano del Sulcis internationale bekendheid.
Geschiedenis
In oktober 1960 sloten enkele tientallen wijnboeren in het heuveldorp Santadi zich aaneen tot de Cantina Sociale di Santadi. Het idee was typerend voor die tijd: samen zouden de kleine bedrijven van de Sulcis hun druiven beter verkopen dan ieder afzonderlijk. Lange tijd werd vooral bulkwijn gemaakt, die vaak voor versnijding naar het Italiaanse vasteland ging.
Het beslissende keerpunt kwam in 1976, toen Antonello Pilloni tot voorzitter werd gekozen. Hij nam een coöperatie over die er financieel slecht voor stond, reorganiseerde haar en koos zonder compromissen voor kwaliteit boven kwantiteit. In de jaren tachtig haalde hij Giacomo Tachis binnen als adviseur – de oenoloog achter Sassicaia, Tignanello en Solaia. Tachis bracht een eenvoudige maar verstrekkende overtuiging mee: wijn ontstaat in de eerste plaats in de wijngaard. Lagere opbrengsten, strenge druivenselectie en een nauwkeurig oogstmoment werden de basis van de nieuwe stijl.
In 1984 verscheen de eerste jaargang van Terre Brune, die Santadi en de Carignano del Sulcis beroemd maakte. Pilloni leidde de coöperatie zo’n 48 jaar; in juli 2024 droeg hij het voorzitterschap over aan Elvio Daniele Curreli.
Ligging & terroir
De Sulcis in het uiterste zuidwesten van Sardinië is een afgelegen, zonovergoten landschap tussen bergen en kust. Het klimaat is uitgesproken mediterraan: hete, droge zomers, milde winters en een constante zeebries die de wijnstokken gezond houdt.
Bepalend zijn de zandgronden, vooral dicht bij de kust. Daarin kreeg de druifluis nooit echt vat, waardoor er in de Sulcis nog steeds veel oude, ongeënte Carignano-stokken staan – meestal als lage struikstokken (alberello) gesnoeid. Deze oude wijnstokken geven lage opbrengsten met geconcentreerd fruit en vormen de basis van de beste wijnen van de coöperatie. Verder landinwaarts komen er meer klei- en kalkhoudende bodems bij.
Stijl & filosofie
Santadi combineert de schaal van een grote coöperatie met de ambitie van een kwaliteitsdomein. De leden worden nauw begeleid bij het werk in de wijngaard en de druiven worden per perceel en kwaliteit apart verwerkt. De signatuur die Giacomo Tachis het huis meegaf, leeft tot vandaag voort: rijp, helder fruit, herkomst en elegantie in plaats van pure kracht.
De Carignano laat hier vele gezichten zien – van sappige, fruitige alledaagse rode wijnen via de op hout gerijpte Riserva’s tot de dichte, lang houdbare Terre Brune. Bij de witte wijnen staat de Vermentino met zijn frisse, zilte en kruidige tonen centraal, aangevuld met de inheemse druiven Nuragus en Nasco.
Bekende wijngaarden & wijnen
De coöperatie werkt met de wijngaarden van haar leden in de hele Sulcis; ze is vooral bekend om haar wijnlijnen:
- Terre Brune – Carignano del Sulcis Superiore, grotendeels Carignano met wat Bovaleddu, op barrique gerijpt; het vlaggenschip
- Rocca Rubia – Carignano del Sulcis Riserva, op hout gerijpt, toegankelijker dan Terre Brune
- Grotta Rossa – fruitige, ongecompliceerde Carignano del Sulcis
- Villa Solais en Cala Silente – Vermentino di Sardegna, van fris tot expressief
- Latinia – zoete wijn op basis van Nasco
Daarnaast is Santadi partner in Agricola Punica, een gezamenlijk project in de Sulcis waarbij ook Tenuta San Guido (Sassicaia) betrokken is.
Onderscheidingen
Terre Brune behoort al decennia tot de meest bekroonde wijnen van Sardinië en kreeg talloze keren de Tre Bicchieri van Gambero Rosso. Ook Rocca Rubia en andere wijnen scoren regelmatig topbeoordelingen in Italiaanse en internationale wijngidsen. Maar bovenal geldt Santadi als voorbeeld van hoe een coöperatie een hele regio vooruit kan helpen: zonder het werk in Santadi zou de Carignano del Sulcis nu nauwelijks een van de bekendste rode wijnen van Sardinië zijn.