Samenvatting
Wijngoed Matthias Gaul in Grünstadt-Asselheim hoort bij de bedrijven die het beeld van de noordelijke Pfalz de afgelopen decennia fundamenteel hebben veranderd. Op ongeveer 35 hectare stenige kalk ontstaan hier wijnen waarvan de reputatie vooral op één ras rust: de spätburgunder, oftewel pinot noir. Twee overwinningen bij de Duitse Rodewijnprijs en de titel 'King of Pinot' van het tijdschrift Vinum hebben Matthias Gaul ver buiten zijn regio bekend gemaakt. Minstens zo belangrijk is echter de witte kant van het huis: volle grauburgunder, chardonnay en rieslingen die leven van de koelte en het kalkkarakter van dit noordelijke stuk Pfalz.
Geschiedenis
De familie Gaul is al generaties lang met de wijnbouw in Asselheim verbonden. De beslissende stap naar een zelfstandig wijngoed viel in de jaren vijftig, toen de grootvader van Matthias Gaul de wijn zelf op fles begon te trekken in plaats van hem als vaatwijn te verkopen. Zijn vader Werner bouwde het bedrijf verder uit en hield zich vooral met de verkoop bezig.
Matthias Gaul, geboren in 1967, studeerde tot halverwege de jaren negentig in Geisenheim en nam in 1995 de verantwoordelijkheid voor het wijngoed over, als vierde generatie. Hij richtte het bedrijf consequent op kwaliteit, verlaagde de opbrengsten, investeerde in de kelder en plantte naast de klassieke Pfalz-rassen ook chardonnay (vanaf 1990), cabernet sauvignon (1996), cabernet franc (1998) en tempranillo (2005). Bovenal zette hij echter in op de bourgognerassen, die op de kalk van Asselheim ideale omstandigheden vinden. Het succes gaf hem gelijk: in 2015 en 2017 won het goed de Duitse Rodewijnprijs, waarna het tijdschrift Vinum hem de titel 'King of Pinot' toekende.
Ligging & terroir
Asselheim is tegenwoordig een deel van Grünstadt en ligt daar waar de Duitse Wijnroute naar het noorden uitloopt. Die ligging is de sleutel tot de stijl van het huis: de noordelijke Pfalz is merkbaar koeler en winderiger dan de beroemde Mittelhaardt rond Deidesheim en Forst. Wat vroeger als nadeel gold, is in een opwarmend klimaat een troef geworden – de druiven rijpen langzamer en behouden hun zuren.
De tweede factor is de bodem. Rond Asselheim liggen kalkrijke, sterk stenige bodems van tertiaire kalksedimenten. Matthias Gaul omschrijft zichzelf met een knipoog als 'steenrijk': de kalkstenen in zijn wijngaarden zijn zo talrijk dat de bodems schraal blijven en de stokken van nature weinig, maar geconcentreerd dragen. De percelen liggen op ongeveer 180 tot 300 meter hoogte. Precies die combinatie – kalk, hoogte, koelte – is wat bourgognerassen graag hebben.
Stijl & filosofie
De rode draad in het gamma is precisie in plaats van kracht. De wijnen moeten, zo luidt de eigen doelstelling, blijvend plezier geven en in het geheugen blijven hangen – niet indruk maken met alcohol of hout. In de wijngaard betekent dat veel handwerk, strenge selectie en lage opbrengsten; in de kelder een zeer groot vatenpark met zo'n 550 barriques naast ongeveer 120 roestvrijstalen tanks.
De rode wijnen, met de spätburgunder voorop, rijpen op barrique, maar het hout blijft gedoseerd: in het glas domineren rood fruit, fijne kruidigheid en een strakke, door kalk gestuurde afdronk in plaats van vanille en toast. De witte bourgognerassen en de chardonnay rijpen afhankelijk van het kwaliteitsniveau op staal of hout. De riesling wordt vaak zacht als hele tros geperst en op temperatuur gecontroleerd in roestvrij staal vergist – dat levert wijnen op met appel-, citrus- en abrikoostonen en een heldere, zilte rand. De productie is ongeveer half wit en half rood, wat voor een Duits goed ongebruikelijk is.
Bekende wijngaarden & wijnen
De wijngaarden liggen in hoofdzaak rond Asselheim. De bekendste enkele wijngaard van het dorp en tegelijk het paradepaardje van het huis is de Asselheimer St. Stephan – die naam staat op de topwijnen, zowel bij de spätburgunder als bij riesling en grauburgunder in de Réserve-lijn.
- Pinot Noir 'St. Stephan' – de wijn die het huis zijn naam als pinot-adres bezorgde
- Pinot Noir Asselheim en de huiswijnen als toegankelijke ingang tot de rode stijl
- Riesling 'St. Stephan' Réserve – de op hout gerijpte top van de rieslingen
- Grauburgunder in meerdere kwaliteitsniveaus, van huiswijn tot Réserve
- Cuvées en mousserende wijnen als Entrelacé, Grand Jeté of Pas de Deux ronden het gamma af
Onderscheidingen
De meest zichtbare successen liggen bij de rode wijn: in 2015 en 2017 stond Matthias Gaul bovenaan bij de Duitse Rodewijnprijs, en het wijnblad Vinum kroonde hem in dat kielzog tot 'King of Pinot'. Ook in de gevestigde Duitse wijngidsen als Gault&Millau en Eichelmann staat het goed al jaren in de bovenste regionen van de Pfalz-producenten. Lid van de VDP is Matthias Gaul niet – de erkenning komt via de wijnen zelf en via de kaarten van de vele restaurants in binnen- en buitenland waar ze op staan.