Samenvatting
Marchesi di Barolo is geen adres als alle andere: het huis in het centrum van het dorp Barolo staat precies daar waar Barolo als wijnstijl is ontstaan. In de kelders van markiezin Giulia Colbert Falletti werd in de eerste helft van de 19e eeuw van een vaak zoetige Nebbiolo een volledig droge rode wijn die rijpte op grote eikenhouten foeders – de blauwdruk voor alles wat we vandaag Barolo noemen. Na de dood van de markiezin ging de erfenis naar de stichting Opera Pia Barolo; in 1929 kocht de familie Abbona de historische kelders en zet ze die sindsdien voort. Vandaag bewerkt het huis rond 200 hectare in de Langhe, de Roero en het Monferrato en vinifieert het de Barolo-crus Cannubi, Sarmassa en Coste di Rose.
Geschiedenis
Het verhaal begint met een Française. Juliette Colbert de Maulévrier, in 1785 geboren in de Vendée en afstammelinge van de familie van de beroemde minister van financiën van Lodewijk XIV, trouwde in 1806 met markies Carlo Tancredi Falletti di Barolo. In 1814 verhuisde het paar naar Turijn, waar Juliette de Giulia van het Palazzo Barolo werd. Op de familiebezittingen in de Langhe zag zij het potentieel van Nebbiolo en liet ze kelders inrichten waarin de most volledig kon uitgisten en de wijn daarna op grote eikenhouten foeders kon rijpen. Uit de tot dan vaak zoetige wijn ontstond zo de droge, tanninerijke en lang houdbare rode wijn die al snel carrière maakte als wijn van het huis Savoye.
Na haar dood in 1864 liet de kinderloze markiezin haar hele vermogen – wijngaarden en kelders inbegrepen – na aan de door haarzelf opgerichte liefdadigheidsstichting Opera Pia Barolo. De stichting zette de wijnproductie voort tot ze er in de jaren twintig afstand van deed.
In 1929 kocht Pietro Abbona samen met zijn broers en zussen Ernesto, Marina en Celestina de historische kelders. Pietro Abbona, later de patriarch van Barolo genoemd, maakte van die erfenis een professioneel geleid wijnbedrijf met internationale klanten; in 1933 mocht het huis als leverancier van het koninklijk hof het koninklijke wapen voeren. Sindsdien is het bedrijf onafgebroken in familiehanden: vandaag staan Ernesto Abbona en zijn vrouw Anna aan het roer, gesteund door hun kinderen Valentina en Davide. Ernesto Abbona was ook buiten het domein actief en bekleedde onder meer het voorzitterschap van de brancheorganisatie Unione Italiana Vini.
Ligging en terroir
Het huis ligt in het hart van de Barolo-zone, tegenover het kasteel van de Falletti. Rondom strekken zich de Langhe uit – een landschap van mergelheuvels waarvan de ruggen telkens weer van oriëntatie veranderen, zodat op een kleine oppervlakte heel verschillende wijnen mogelijk zijn. Het klimaat is continentaal: warme zomers, grote verschillen tussen dag en nacht en lange, vaak mistige herfsten. Die mist gaf de Nebbiolo zijn naam en gunt hem een zeer late, langzame rijping.
De drie wijngaarden van het huis tonen die verschillen exemplarisch. Cannubi ligt op de centrale rug van de gemeente Barolo, daar waar twee geologische formaties – Serravallien en Tortonien – samenkomen; de kalkhoudende klei- en mergelbodems geven bijzonder geurige, harmonieuze wijnen. Sarmassa loopt af naar het zuidoosten en wortelt in compactere Tortonische kalkklei met meer grind en steen, wat structuurrijke, lang houdbare Barolo oplevert. Coste di Rose ligt volledig op het oosten op een uitzonderlijk steile helling; de zandiger mergel met veel kwartszand en zeer fijne silt geeft lichtere, fijngetekende wijnen. Percelen in de Roero voor Arneis en Nebbiolo en in het Monferrato rond Nizza voor Barbera maken het beeld compleet.
Stijl en filosofie
Marchesi di Barolo kiest bewust voor een klassieke aanpak. De Barolo's rijpen lang op hout, vooral op grote foeders, en komen pas na een uitgebreide flesrijping op de markt: het draait om geur, helderheid en structuur, niet om houtkruiding. Typisch zijn de Nebbiolo-aroma's van roos, kers, zoethout en teer, een vast en fijnkorrelig tannine en een zeer lang bewaarpotentieel. Naast de crus zijn er een gemeentewijn uit het dorp Barolo en een klassieke assemblage van meerdere percelen.
Even belangrijk is de breedte van het gamma: het huis vinifieert vrijwel het hele Piemontese repertoire, van Barbera d'Alba en Dolcetto d'Alba via Nebbiolo d'Alba en Barbaresco tot droge witte wijnen uit Arneis en Cortese. Daarbij komen de zoete specialiteiten van de streek – een aromatische Moscato d'Asti met duidelijk minder dan 12 % vol. en een rode Brachetto d'Acqui. Onder de naam Bric Amel bundelt het domein bovendien zijn projecten rond duurzamer telen en proeven met druivenrassen.
Bekende wijngaarden en wijnen
- Barolo Cannubi – uit wellicht de beroemdste wijngaard van de gemeente Barolo, geurig en harmonieus
- Barolo Sarmassa – zuidoost geëxponeerd, krachtig en gebouwd voor lange rijping
- Barolo Coste di Rose – steile oosthelling op zandiger mergel, licht en fijngetekend
- Barolo del Comune di Barolo – de gemeentewijn, een instap in de crustijl van het huis
- Barbaresco – de Nebbiolo uit de tweede grote Langhe-appellatie
- Barbera d'Alba en Dolcetto d'Alba – de alledaagse rode wijnen van Piëmont
- Moscato d'Asti en Brachetto d'Acqui – zoete klassiekers met weinig alcohol
Een bezoek loont vooral vanwege de historische kelder aan de Via Roma in Barolo: daar staan de in 2002 gerestaureerde "Botti della Marchesa", en een verzameling oude flessen documenteert de jaargangen van het huis tot het einde van de 19e eeuw.
Onderscheidingen
De wijnen van het huis duiken al decennia betrouwbaar op in de toonaangevende internationale gidsen en vakbladen; de wijngaarden Cannubi en Sarmassa krijgen regelmatig scores in de hoge tachtig en lage negentig, onder meer van Wine Spectator. Belangrijker dan losse punten is echter de historische rol: nauwelijks een ander domein kan zijn geschiedenis zo direct verbinden met het ontstaan van een van de grote wijncategorieën ter wereld. Dat de kelders van de markiezin nog altijd in gebruik zijn, maakt Marchesi di Barolo tot een levend stuk wijngeschiedenis – en tot een eerste adres voor iedereen die de oorsprong van Barolo wil begrijpen.