Samenvatting
Weingut Leiss in Weinsberg-Gellmersbach is een familiebedrijf zoals Württemberg ze bij uitstek voortbrengt, en tegelijk een dat ook buiten de regio opvalt. Op ongeveer 15 hectare rond Gellmersbach, Erlenbach en Lennach groeien de klassiekers van het Weinsberger Tal: Lemberger, Trollinger, Schwarzriesling en Spätburgunder, aangevuld met Riesling, Chardonnay en Sauvignon Blanc. Een groot deel van de wijngaarden ligt op steile hellingen die alleen met de hand te bewerken zijn. In de kelder zorgen zo'n 200 Franse eiken vaten ervoor dat de beste percelen serieuze lagenwijnen opleveren in plaats van alledaagse bulk.
Geschiedenis
In Gellmersbach is wijnbouw geen mode maar al eeuwenlang dagelijkse kost. De naam Leiss duikt in het dorp al in de 14e eeuw op, waarmee de familie tot de oudste wijnbouwfamilies van het Weinsberger Tal behoort. Het wijngoed in zijn huidige vorm stamt echter uit de naoorlogse jaren: in 1959 legde grootvader Gerhard Leiss de basis door systematisch eigen wijngaarden aan te planten en de wijn zelf te maken in plaats van de druiven af te leveren.
In de tweede generatie namen Wolf-Peter Leiss, opgeleid wijnbouwtechnicus, en zijn vrouw Christa het bedrijf over. Zij breidden het areaal uit en voegden er de horeca aan toe: Wolf-Peters zus Heidi Leiss-Henle leidt tot vandaag de bediening. Inmiddels staat de derde generatie in de kelder. Zoon Gerhard Leiss leerde het vak onder meer bij het gerenommeerde wijngoed G. Aldinger in Fellbach en studeerde daarna wijnbouw en oenologie; dochter Stefanie bracht bedrijfskundige wijnkennis mee.
Een zichtbaar keerpunt was 2010: verkoopruimte en horeca verhuisden naar een gezamenlijk nieuw gebouw, dat met zijn heldere, moderne vormentaal meerdere architectuurprijzen kreeg. Ongebruikelijk voor een bedrijf van deze omvang, en een statement dat wijn en gastvrijheid hier bij elkaar horen.
Ligging & terroir
Gellmersbach ligt ten noordoosten van Heilbronn in het Weinsberger Tal, een van de warmste en zonnigste hoeken van Württemberg. Het dorp wordt omringd door wijnhellingen; de beste percelen van het goed liggen in Gellmersbach, Erlenbach en Lennach.
Twee dingen zijn bepalend. Ten eerste de helling: veel percelen zijn echte steile hellingen waar oogstmachines noch tractoren iets te zoeken hebben. Hier telt handwerk, van het loofwerk tot de pluk. Ten tweede de bodem. De overwegend mergelige keuperbodems houden water goed vast, geven het gedoseerd af en geven de wijnen een kruidig-aardse toon die je in Württemberg snel herkent. Daar komen zacht op het zuidwesten gerichte lagen bij die de middagzon vangen, ideaal voor laatrijpende rode rassen als Lemberger.
Het klimaat is mild en relatief droog, doordat het dal wordt afgeschermd door de Löwensteiner Berge en het Odenwald. Precies die combinatie van warmte, windbescherming en waterhoudende bodems maakt de streek tot het rodewijnland dat het is.
Stijl & filosofie
Het uitgangspunt van het goed is onopgesmukt: alles zelf gemaakt, alles met de hand. Er wordt met de hand geoogst, zodat alleen gezond materiaal de kelder bereikt; de rijping gebeurt afhankelijk van ras en ambitie in roestvrij staal, in grote houten foeder of in barrique. Daarvoor staan zo'n 200 Franse eiken vaten klaar: een opvallende investering voor een bedrijf van 15 hectare en een duidelijk signaal waar de reis heen gaat.
In het glas betekent dat: de instapwijnen blijven ongecompliceerd en drinkbaar, en een Trollinger van de steile helling is precies wat hij moet zijn, sappig, licht van kleur en geschikt voor elke dag. Bij de lagenwijnen wordt het serieus: dichte Lemberger met donker bessenfruit en fijne kruidigheid, Spätburgunder met bijna bourgondische structuur, Chardonnay met romige textuur uit het hout. In de wijngaard werkt de familie uitgesproken natuurnabij, met begroeide rijpaden en spaarzaam zwavelgebruik; een biokeurmerk voert het goed bewust niet.
Het assortiment wordt afgerond met eigen distillaten uit de huisstokerij en met het Leissium, de seizoenstaverne van de familie, die maar een paar weken per jaar open is en regionale keuken bij de eigen wijnen serveert.
Bekende lagen & wijnen
De wijnen zijn duidelijk gelaagd: van huiswijn via dorpswijnen tot perceel- en lagenwijnen. De belangrijkste herkomsten in het assortiment:
- Dezberg – de bekendste enkele wijngaard rond Gellmersbach; basis voor Spätburgunder, Sauvignon Blanc, Grauburgunder en Muskateller
- Kayberg – herkomst van een van de meest markante Rieslings van het goed
- Kelterweinberg – het perceel achter de in barrique gerijpte Chardonnay
- De steile hellingen rond Gellmersbach – thuis van de met de hand geplukte Trollinger
Daarnaast zijn er rasechte Lemberger, Schwarzriesling en blends uit het hogere segment. Wil je de stijl van het huis leren kennen, begin dan met een Lemberger of de steilhelling-Trollinger en werk je daarna omhoog naar de barriquewijnen uit Dezberg en Kelterweinberg.
Onderscheidingen
De wijnen van Leiss duiken regelmatig op in de beoordelingen van het tijdschrift Falstaff, en meerdere lagenwijnen zijn daar over de grens van 90 punten gegaan, waaronder de Kelterweinberg Chardonnay en de Dezberg Spätburgunder. Voor een goed van deze omvang is dat een opmerkelijke constante.
Daarnaast kreeg het goed ook buiten de wijnwereld aandacht: het in 2010 opgeleverde gebouw met vinotheek en horeca won meerdere architectuurprijzen voor wijnbouwgebouwen. Beide samen, ambitieuze lagenwijnen en een plek om ze te drinken, maken Leiss tot een van de interessantere adressen in het Weinsberger Tal.