Samenvatting
Het wijngoed Kopp in Sinzheim-Ebenung bij Baden-Baden is een van de spannendste jonge adressen van de Ortenau. Wat Ewald Kopp in 1996 met één enkele hectare begon, leidt zijn zoon Johannes Kopp sinds 2012 als biodynamisch werkend goed met vandaag rond 32 hectare in de beste wijngaarden rond de Fremersberg. Centraal staan Spätburgunder (pinot noir) en riesling, aangevuld met chardonnay en de witte pinotdruiven – wijnen die de uiteenlopende bodems van de noordelijke Ortenau, van rode zandsteen tot porfier, moeten weerspiegelen. Het Demeter-certificaat, eigen Schotse hooglanders, een kelder met oude jaargangen en het in 2022 geopende restaurant EBANAT maken van het bedrijf een totaalconcept dat ver voorbij de wijn reikt.
Geschiedenis
De familie Kopp is al sinds de jaren na de Eerste Wereldoorlog actief in de wijnbouw, lange tijd echter alleen als druivenleverancier. De stap naar een eigen wijngoed zette Ewald Kopp pas in 1996: met amper één hectare wijnstokken maakte hij zijn eerste wijn zelf. In de jaren daarna groeide het bedrijf stap voor stap, doordat de familie percelen in de beste wijngaarden rond Sinzheim, Varnhalt en Baden-Baden verwierf.
De beslissende breuk kwam vroeg en onverwacht: tijdens zijn opleiding verloor Johannes Kopp zijn vader. In 2012 nam hij op amper 21-jarige leeftijd in zijn eentje de verantwoordelijkheid voor het wijngoed op zich. Toch was hij goed voorbereid – op een opleiding tot kuiper-keldermeester volgden leerjaren bij gerenommeerde huizen als Dr. Bürklin-Wolf in de Pfalz en Bleasdale in Australië. In plaats van het erfgoed enkel te beheren, zette hij het bedrijf op een nieuwe leest: vanaf 2013 zag hij af van kunstmest, kort daarna van herbiciden, en schakelde hij het hele goed om naar biodynamie. Sinds november 2021 is Kopp Demeter-lid, vanaf jaargang 2022 zijn de wijnen Demeter-gecertificeerd.
Met de aankoop van de wijngaard Balzenberg in Baden-Baden (2017) en de bouw van een nieuw bedrijfsgebouw met restaurant, evenementenruimtes en een grote glazen gevel (2022) is Kopp binnen één generatie uitgegroeid van een bedrijf van één hectare tot een van de toonaangevende wijngoederen van de Ortenau. Vandaag leidt Johannes Kopp het goed samen met Alina Kopp.
Ligging & terroir
Ebenung ligt aan de voet van de Fremersberg, zo'n vijf kilometer van Baden-Baden, in het noordelijke deel van de Ortenau. De wijngaarden klimmen hier vanuit het Rijndal de eerste hellingen van het Zwarte Woud op – met uitzicht over de Rijnvlakte tot aan de kathedraal van Straatsburg. Het klimaat is warm en zonnig, terwijl de koele lucht uit de dalen van het Zwarte Woud en de hoogte van de steile hellingen voor frisheid en zuurstructuur zorgen.
Bepalend is de verscheidenheid aan bodems: in het Feigenwäldchen overheerst rode zandsteen (Buntsandstein), op de steile hellingen van Varnhalt vind je verweerde oergesteentebodems zoals porfier, die de Spätburgunders kruidigheid en mineraliteit geven. Precies die verschillen vormen het fundament van de Kopp-filosofie – pinot en riesling werden niet toevallig de hoofdrassen, maar omdat ze de verschillende ondergronden van de Ortenau het duidelijkst vertalen.
Het hart is de monopoolwijngaard Kloster Fremersberger Feigenwäldchen: rond 4,8 hectare, volledig op het zuiden gericht, deels geterrasseerd en beplant met oude rieslingstokken. De wijngaard hoorde ooit bij het kloostergoed op de Fremersberg, gesticht in 1426, waarvan de wijnen tot in de jaren zestig onder de VDP-adelaar werden verkocht.
Stijl & filosofie
Johannes Kopp ziet het wijngoed als een gesloten kringloop. Het biodynamische werk omvat compostbeheer en preparaten, groenbemesting, het afzien van synthetische middelen – en een eigen kudde Schotse hooglanders, die voor het landschapsbeheer worden ingezet en waarvan het vlees in restaurant EBANAT op tafel komt. Een eigen waterbron voorziet het bedrijf in droge jaren.
In de kelder geldt: zo weinig ingrijpen als nodig. De wijnen van het goed zijn in drie niveaus ingedeeld:
- Gutsweinen: druivengericht, overwegend gerijpt op roestvrij staal, soms met kleine aandelen uit barrique
- Terroirwijnen: krachtiger en voller, gerijpt op houten vaten
- Wijngaardwijnen (Erste Lage en Große Lage): de top van het assortiment – rode wijngaardwijnen rijpen minstens twee jaar in barrique, witte rond een jaar
De rieslings uit het Feigenwäldchen tonen het handschrift bijzonder duidelijk: de Riesling Buntsandstein wordt op roestvrij staal gerijpt, de Riesling Terrassen vergist spontaan in Pfälzer eikenhouten vaten en blijft tot een jaar op de gist. Daarbij komen traditioneel op fles gegiste mousserende wijnen, waaronder een Blanc de Blancs Extra Brut met meerdere jaren rijping op de gist, een Feigenwäldchen-rieslingsekt en de Grande Cuvée.
De rariteitenkelder
Sinds de eerste jaargang in 1996 legt de familie van elke wijn flessen opzij. De zo ontstane rariteitenkelder documenteert de ontwikkeling van het goed en laat zien hoe goed de pinots en rieslings uit de Ortenau rijpen.
Bekende wijngaarden & wijnen
Kopp bewerkt percelen in meerdere topwijngaarden van de noordelijke Ortenau, waaronder steile hellingen die alleen met de hand te onderhouden zijn:
- Kloster Fremersberger Feigenwäldchen – de monopoolwijngaard van het goed, riesling op rode zandsteen, herkomst van de rieslings Buntsandstein en Terrassen
- Balzenberg in Baden-Baden – sinds 2017 in bezit van de familie
- Sommerhalde en Klosterbergfelsen in Varnhalt – steile hellingen, thuisbasis van de grote Spätburgunders
- Varnhalter Sonnenberg en Altenberg – verdere pinot- en rieslingwijngaarden
Tot de bekendste wijnen behoort de Spätburgunder Roter Porphyr, die het kruidig-mineralige karakter van de porfierbodems draagt, evenals de houtgerijpte chardonnays en Weißburgunders. Het volledige assortiment loopt van toegankelijke gutsweinen via terroirwijnen tot de langlevende Spätburgunders uit de topwijngaarden en de mousserende wijnen.
Onderscheidingen
Wijngoed Kopp staat in de Gault&Millau-wijngids met drie rode druiven, afzonderlijke Spätburgunders haalden daar tot 92 punten. Bij de Deutscher Rotweinpreis (Duitse rodewijnprijs) werd het goed eveneens bekroond. Het tijdschrift Vinum rekende Johannes Kopp in 2017 tot de acht wijnmakers van de Duitse pinot-noir-elite en beoordeelde de Spätburgunder Roter Porphyr 2014 met 17 van de 20 punten. Naast de wijnbeoordelingen wordt Kopp regelmatig genoemd als voorbeeldbedrijf voor biodynamische wijnbouw en voor de combinatie van wijngoed, landbouw en gastronomie – onlangs ook als voorbeeld van hoe een jong bedrijf de wijncrisis met innovatie tegemoet treedt.
