Samenvatting
De Weingut Emmerich Knoll in Unterloiben behoort tot de meest klassieke en gewaardeerde adressen van de Wachau. Op ongeveer 19 hectare, vrijwel uitsluitend met witte druivenrassen beplant, ontstaan langlevende, precieze wijnen van Grüner Veltliner en Riesling. Wat het goed onmiskenbaar maakt, is de bewust traditionele handtekening: opvoeding in grote, neutrale houten vaten, spontane gisting, weinig ingrijpen en vaak een late vrijgave. Naar buiten toe is Knoll vooral bekend om één detail – het barokke etiket met de heilige Urban, de beschermheilige van de wijnbouwers, dat de flessen al meer dan zestig jaar siert.
Geschiedenis
De familie Knoll is sinds 1825 in Unterloiben in de wijnbouw geworteld. Generaties lang bleef het bedrijf een klassiek Wachau-familiewijngoed; in 1947 werd botteling de standaard. De bepalende figuur van de recente geschiedenis is Emmerich Knoll (geboren 1950), die het goed tot internationaal aanzien bracht. Vandaag leiden zijn zonen August en Emmerich junior het wijngoed en zetten ze de traditionele stijl consequent voort.
Een bijzonder hoofdstuk is het etiket. Sinds begin jaren zestig dragen de flessen het beeld van de heilige Urban, de beschermheilige van de wijnbouwers. Het is gebaseerd op een schilderij naar het Urban-beeld in de dorpskerk van Unterloiben. Volgens de legende was Urban een bisschop die zich volgens de overlevering achter wijnstokken voor zijn vervolgers verstopte – daarom wordt hij meestal met druiven afgebeeld. Het motief maakt de Knoll-flessen tot op vandaag onmiskenbaar.
Ligging en terroir
Unterloiben ligt in het oostelijke deel van de Wachau, waar de Donau zich door een nauw dal van oergesteente snijdt. De wijngaarden zijn steil, geterrasseerd en doorkruist met droge stenen muurtjes. Bepalend is een samenspel van warme dagen en koele nachten: overdag stuwt de warmte zich op in de rotsterrassen, ’s nachts valt koele lucht uit het Waldviertel het dal in. Deze spanning geeft de wijnen hun frisheid samen met grote rijpheid.
De bodems wisselen kleinschalig tussen schraal, verweerd oergesteente (gneis, glimmerschist) en lemig-zandige lagen. Op het oergesteente gedijt vooral Riesling met minerale strakheid, terwijl op de wat diepere bodems de Grüner Veltliner groeit met kruidigheid en kracht.
Stijl en filosofie
Knoll staat voor een nadrukkelijk traditionele opvoeding. De druiven worden volrijp geoogst, de mosten spontaan vergist en de wijnen overwegend in grote, neutrale houten vaten opgevoed – zonder opdringerig nieuw hout, maar met tijd. De vaak late vrijgave is programma: de wijnen moeten zowel jong als gerijpt overtuigen en vele jaren kunnen rijpen.
Het resultaat zijn heldere, minerale en diepgaande wijnen van grote levensduur. De topwijnen verschijnen meestal als Smaragd – de krachtigste, volrijp geoogste categorie van de Wachau – aangevuld met verfijnde Federspiel-wijnen en, in geschikte jaren, lichte Steinfeder-kwaliteiten evenals edelzoete zeldzaamheden.
Bekende ligingen en wijnen
Knolls beste wijnen komen uit de beroemde steile lagen rond Loiben en Dürnstein:
- Schütt – koel en mineraal, een van de toplagen van het goed voor Grüner Veltliner
- Loibenberg – krachtig en rijp, grote Grüner Veltliners en Rieslings
- Kellerberg – geldt als een van de allergrootste Rieslinglagen van de Wachau
- Pfaffenberg – Riesling van finesse en lengte (Ried in het naburige Kremstal)
- Kreutles – toegankelijker Grüner Veltliner
Binnen deze lagen loopt de bandbreedte van Federspiel tot Smaragd; de Schütt- en Kellerberg-wijnen behoren tot de meest gezochte witte wijnen van Oostenrijk.
Onderscheidingen
Emmerich Knoll behoort al decennialang onbetwist tot de absolute top van de Wachau en van Oostenrijk en wordt in de toonaangevende nationale en internationale wijngidsen doorlopend hoog beoordeeld. Het goed heeft de klassieke, in het grote houten vat opgevoede Wachau-stijl over decennia bewaard en tot maatstaf gemaakt – juist in een tijd waarin veel bedrijven op een technischer vinificatie inzetten. De combinatie van compromisloze kwaliteit en het onmiskenbare Sint-Urban-etiket heeft Knoll tot een van de bekendste merken van de Oostenrijkse wijn gemaakt.