Samenvatting
Azienda Agricola Foradori in Mezzolombardo is het bekendste wijnhuis van Trentino en een van de invloedrijkste van Italië. Elisabetta Foradori maakte van een regionale massadruif, de Teroldego, een wijn van internationaal formaat: door jarenlange selectie van oude stokken, door de omschakeling naar biodynamie en door rijping in kleiamfora's. Op circa 29 hectare ontstaan vandaag rode wijnen met alpiene frisheid, kruidigheid en fijn tannine, plus eigenzinnige witte wijnen van Manzoni Bianco, Nosiola en Pinot Grigio. Haar kinderen Emilio, Theo en Myrtha leiden het bedrijf nu.
Geschiedenis
Het bedrijf gaat terug tot 1901 en kwam in 1939 via Vittorio Foradori in familiebezit. De derde generatie werd bepalend: Elisabetta Foradori nam na het vroege overlijden van haar vader al heel jong verantwoordelijkheid en begon halverwege de jaren tachtig, na haar opleiding aan de wijnbouwschool van San Michele all'Adige, haar eigen weg te gaan.
Teroldego gold in het Campo Rotaliano destijds als een productieve alledaagse druif, opgeleid aan hoge pergola's en verwerkt tot eenvoudige bulkwijn. Elisabetta Foradori dacht daar anders over. Ze kamde oude aanplantingen uit op zoek naar kleinbessige, expressieve stokken, legde een eigen massale selectie aan en vermeerderde de beste planten in een eigen kwekerij. In 1986 bottelde ze met Granato voor het eerst een Teroldego die als grote wijn bedoeld was: het begin van de reputatie die het domein vandaag geniet.
Samen met haar man, de landbouwwetenschapper Rainer Zierock, verdiepte ze haar inzicht in bodem en plant. In 2002 schakelde ze om naar biodynamische wijnbouw, in 2009 volgde de certificering door Demeter en ICEA. Vandaag verdelen de drie kinderen het werk: Emilio is verantwoordelijk voor de vinificatie, Theo voor handel en verkoop, Myrtha voor het landbouwwerk, terwijl Elisabetta zich daarnaast op ambachtelijke kaasmakerij toelegt.
Ligging en terroir
Het hart van het domein ligt in het Campo Rotaliano, een alluviale vlakte van slechts enkele vierkante kilometers ten noorden van Trento, waar de rivier de Noce in de Etsch uitmondt. Steile Dolomietenwanden omlijsten de vlakte en sturen de luchtstromen; de Ora, een betrouwbare bries vanaf het Gardameer, zorgt voor ventilatie en koele nachten. De bodems bestaan uit diepe, kalkhoudende grind- en zandlagen die door de Noce zijn aangevoerd: doorlatend, warm en ideaal voor de laat rijpende Teroldego, van oudsher opgeleid aan de pergola trentina.
Een tweede pijler ligt duidelijk hoger en koeler: in de heuvels boven Trento bewerkt het domein de locatie Fontanasanta op klei-kalkbodem. Daar rijpen de witte rassen Manzoni Bianco en Nosiola trager en behouden ze zuren en geur. De Pinot Grigio voor de wijn Fuoripista komt van een grindrijk perceel.
Stijl en filosofie
Foradori werkt consequent vanuit de plant: levende bodems, groenbedekking, compost en biodynamische preparaten, met dieren en moestuin als onderdeel van één landbouworganisme. In de kelder volgt daarop bewuste terughoudendheid – spontane gisting met eigen gisten uit de wijngaard, geen klaring, weinig filtratie en zeer weinig zwavel.
De meest opvallende gereedschappen zijn de kleiamfora's van de Spaanse pottenbakker Juan Padilla uit Villarrobledo. De rode perceelwijnen gisten en rusten ongeveer zeven tot negen maanden op de schillen in bolle amfora's (panciuta); een deel gaat daarna nog circa een jaar in cilindrische amfora's (cilindrica). De witte wijnen blijven zo'n acht maanden in klei, meestal met enkele dagen schilweking. Klei ademt sterker dan staal maar geeft, anders dan barrique, geen geroosterde aroma's af. Het resultaat zijn wijnen met helder fruit, zilte textuur en grijpbaar, fijnkorrelig tannine. Het alcoholgehalte blijft gematigd, vaak ruim onder 14 % vol.
Bekende wijngaarden en wijnen
Het assortiment is overzichtelijk en helder opgebouwd:
- Granato – de topwijn van de oudste pergolastokken (gemiddeld zo'n 70 jaar), pure Teroldego, genoemd naar de granaatappel
- Morei en Sgarzon – twee Teroldego's van één perceel, gerijpt in amfora; Sgarzon is de koelere, fijnere wijn, Morei de donkerdere en dichtere
- Foradori Teroldego – de huiswijn uit de aanplantingen van massale selectie
- Lezèr – een lichte, sappige Teroldego van jonge stokken, lekker koel te drinken
- Fontanasanta Manzoni Bianco en Fontanasanta Nosiola – witte wijnen uit de heuvels boven Trento
- Fuoripista – Pinot Grigio met lange schilweking in klei, koperkleurig in plaats van bleek
Onderscheidingen
De Granato behoort tot de meest bekroonde rode wijnen van Noord-Italië en kreeg herhaaldelijk de hoogste beoordeling Tre Bicchieri van Gambero Rosso. Elisabetta Foradori zelf wordt in de internationale vakpers regelmatig genoemd als een van de bepalende wijnboerinnen van Italië – niet alleen om de kwaliteit van haar wijnen, maar omdat ze een heel druivenras van de vergetelheid redde en de weg vrijmaakte voor amforavinificatie in Italië. Voor veel sommeliers is Foradori vandaag het eerste adres als het over Teroldego gaat.