Samenvatting
Weingut Braunewell in Essenheim hoort bij de huizen die het moderne Rheinhessen hebben gevormd, zonder daar veel ophef over te maken. Op ongeveer 28 hectare in het Selzdal, ten noordwesten van Nierstein en ten zuidwesten van Mainz, groeien vooral riesling, grauburgunder (pinot gris) en spätburgunder (pinot noir) op uitgesproken kalkbodems. Het huis wordt geleid door de broers Christian en Stefan Braunewell, wier familie hier sinds de 17e eeuw wijn maakt. De stijl is helder: veel werk in de wijngaard, weinig ingrijpen in de kelder, en wijnen die hun kalkrijke herkomst eerder tonen dan verbergen.
Geschiedenis
De familiegeschiedenis begint in 1655, midden in de nasleep van de Dertigjarige Oorlog. Toen kwam François Breiniville vanuit Bourgogne naar Rheinhessen; als hugenoot hoorde hij bij die Franse protestanten die de vervolging in hun thuisland ontvluchtten. In de loop van de generaties werd Breiniville Braunewell, en de familie bleef waar ze was aangekomen: in Essenheim in het Selzdal. De voornaam van de stamvader leeft vandaag voort in de topcuvée van het huis.
Eeuwenlang was Braunewell een typisch Rheinhessisch gemengd bedrijf, zoals dat in de streek de regel was. De stap naar een zuiver, op kwaliteit gericht wijnhuis is van recente datum. Vandaag werken meerdere generaties tegelijk op het erf: Christian en Stefan Braunewell zijn verantwoordelijk voor de kelder, Axel Braunewell voor de wijngaard. Beide broers hebben het bedrijf consequent op wijngaardwijnen gericht en daarbij juist die kalkbodems centraal gesteld die lang werden onderschat.
Dat die weg werkt, blijkt uit de tussenstappen: Stefan Braunewell werd door de DLG uitgeroepen tot jonge wijnmaker van het jaar 2015/16, en de in 2020 opgeleverde nieuwe vinotheek werd door het Duitse Wijninstituut bekroond als een van de beste van het land.
Ligging & terroir
Essenheim ligt in het Selzdal, een van de landschappelijk meest opvallende hoeken van Rheinhessen. De Selz ontspringt bij de Donnersberg en werkt zich richting Rijn; bij Essenheim rijzen de heuvels bijzonder hoog op, zodat er een echte dalkom ontstaat. Dat zorgt voor helling, goede doorluchting en duidelijke temperatuurverschillen tussen dag en nacht, omstandigheden die zuur en aroma bewaren.
De echte sleutel zit echter in de ondergrond. De bodems rond Essenheim zijn sterk kalkrijk: kalksteen en kalkmergel uit de tijd dat hier een ondiepe zee lag. Tot op vandaag vind je in de wijngaarden resten van schelpen en slakken als getuigen van die periode. Kalk houdt water goed vast, geeft het gedoseerd weer af en drukt de wijnen een herkenbaar stempel op: ze worden eerder strak en ziltig dan weelderig, houden ook in warme jaren hun trek en verouderen goed.
Precies daarom werken hier twee heel verschillende dingen even goed: riesling, die kalk in spanning vertaalt, en de bourgognedruiven, die zich op kalkbodems altijd al thuis voelden.
Stijl & filosofie
De handtekening van het huis laat zich in één woord samenvatten: fruitelegantie. In plaats van kracht tegen elke prijs gaat het om helderheid, drinkbaarheid en herkomst. In de wijngaard betekent dat veel handwerk, groenbedekking, lagere opbrengsten en de bereidheid om op het juiste oogstmoment te wachten. Het bedrijf is gecertificeerd volgens de duurzaamheidsstandaard Fair’n Green, die naast de wijnbouw ook sociale en bedrijfsmatige criteria beoordeelt.
In de kelder wordt bewust weinig ingegrepen. Een deel van de witte wijnen vergist spontaan met de eigen gisten uit de wijngaard, rode wijnen gaan vaak ongefilterd op fles en hout wordt met mate gedoseerd: het vat moet de wijn dragen, niet overstemmen. Voor de sekt kiest het huis de bewerkelijke weg van de klassieke flesgisting met lange gistlagering; Braunewell is lid van de Duitse vereniging van traditionele flesvergisters.
Het assortiment is in drie niveaus opgebouwd – huiswijnen, dorpswijnen en wijngaardwijnen – volgens het herkomstprincipe van Maxime Herkunft Rheinhessen. In totaal worden er jaarlijks ongeveer 200.000 flessen gevuld.
Bekende wijngaarden & wijnen
De drie belangrijkste wijngaarden van het huis liggen rond Essenheim en in het naburige Stadecken-Elsheim:
- Essenheimer Teufelspfad – de bekendste wijngaard van het huis, sterk door kalksteen getekend en koel gelegen; basis voor een bijzonder pittige, minerale riesling
- Essenheimer Klopp – kalkrijke locatie voor wit en rood
- Blume – de wijngaard bij Stadecken-Elsheim, eveneens een van de topparcelen
Uit deze herkomsten komen de visitekaartjes: de Riesling Teufelspfad, de Spätburgunder Kalkmergel uit Essenheim en de naar de stamvader genoemde rode cuvée François. Daarnaast bottelt het huis grauburgunder, chardonnay, sauvignon blanc, st. laurent, een Réserve-lijn en verschillende sekts.
Wil je het rustig opbouwen: begin bij de huiswijnen, ga dan naar de dorpswijn Essenheim en stap pas daarna in de wijngaardwijnen. Zo proef je het kalkeffect stap voor stap duidelijker.
Onderscheidingen
Braunewell wordt door de toonaangevende Duitse wijngidsen constant hoog gewaardeerd. Eichelmann noteert het huis met vijf sterren en daarmee in de hoogste categorie, Gault&Millau geeft 3,5 druiven. De meeste aandacht bracht in 2023 de onderscheiding van VINUM als wijnmaker van het jaar in Rheinhessen.
Daarnaast zijn er successen in specialistische disciplines: bij Falstaff duikt het huis regelmatig op tussen de beste sektproducenten, en in 2024 kreeg Braunewell de Carlo Award als een van de duurzaamste wijnhuizen van Duitsland. Voor een bedrijf van deze omvang is dat een opmerkelijke bandbreedte, en een goed bewijs van hoeveel kwaliteitspotentieel er in de kalkbodems van het Selzdal zit.