Samenvatting
Brancaia is een van de bekendste adressen van de Chianti Classico en tegelijk een ongewoon succesverhaal. Het domein werd in 1981 opgericht door de Zwitsers Bruno en Brigitte Widmer, die eigenlijk alleen een vakantiehuis in Toscane zochten en uiteindelijk een vervallen eigendom met een handvol wijnstokrijen kochten. Vandaag omvat Brancaia drie domeinen: twee in de Chianti Classico bij Castellina en Radda en één in de Maremma aan de kust. Sinds 1998 wordt het bedrijf geleid door dochter Barbara Widmer, die als oenoloog ook de wijnen tekent. Haar handtekening verbindt Toscaanse warmte met een bijna Zwitserse nauwkeurigheid, herkenbaar in de cultwijn „Il Blu” evenzeer als in de klassieke Chianti Classico.
Geschiedenis
Het verhaal begint met Kerstmis 1980, wanneer Bruno en Brigitte Widmer tijdens een bezoek aan Toscane de heuvel van Brancaia ontdekken. Een jaar later, in 1981, kopen ze het eigendom in Castellina in Chianti: een huis dat renovatie nodig had, grond en ongeveer vier hectare wijngaard. Al in het eerste jaar wordt er geoogst, aanvankelijk meer uit passie dan uit zakelijke berekening.
De doorbraak komt sneller dan verwacht: in 1986 wint de Chianti Classico van het jaar 1983 een grote blindproeverij van het Zwitserse wijnmagazine VINUM. Van hobby wordt het een project. In 1988 ontstaat de eerste „Il Blu”, de door Merlot gedomineerde supertuscan die Brancaia internationaal bekend zou maken, en in datzelfde jaar het markante vierkante logo dat de naam met het oogstjaar combineert.
In 1989 kopen de Widmers een tweede, toen vervallen eigendom in Radda in Chianti, waar later de eigen kelder verrijst. 1998 brengt de stap naar de kust: het domein in de Maremma wordt gekocht en opnieuw aangeplant, een project dat dochter Barbara Widmer als onderwerp van haar eindwerk oenologie kiest. In datzelfde jaar neemt zij de verantwoordelijkheid voor het bedrijf over. Barbara had in 1993 haar eerste oogst meegemaakt, haar oorspronkelijke studie afgebroken en zich in 1995 aan de hogeschool van Wädenswil in Zwitserland ingeschreven voor oenologie. Sindsdien bepaalt zij wijngaard en kelder. In de jaren 2010 en 2020 kwamen daar een logistiek centrum tussen Siena en Florence en horeca-initiatieven bij, waaronder de Osteria Brancaia.
Ligging & terroir
Het hart van Brancaia ligt in de Chianti Classico, de historische kern van Toscane tussen Florence en Siena. De twee domeinen verschillen duidelijk: Castellina in Chianti ligt lager en warmer, met klei- en kalkbodems die ronde, toegankelijke wijnen opleveren. Radda in Chianti behoort daarentegen tot de hoogst gelegen gemeenten van de zone; koele nachten, schrale stenige bodems en een late rijping zorgen hier voor wijnen met uitgesproken zuren, frisheid en finesse. Deze tegenstellingen vullen elkaar aan in de blends.
Heel anders is de Maremma in het zuidwesten: mediterraan kustklimaat, meer zon, meer warmte en een lichte invloed van de zee. Hier gedijen internationale rassen als Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc en Petit Verdot, die in de koelere Chianti Classico moeilijker rijp zouden worden. De drie locaties samen laten het domein toe zeer uiteenlopende wijnstijlen uit eigen wijngaarden te maken.
Stijl & filosofie
Barbara Widmer omschrijft de identiteit van het huis graag als het samenspel van Italiaanse stijl en Zwitserse precisie. Concreet betekent dat consequente opbrengstbeperking, handmatige pluk, nauwgezette selectie en een zeer zuivere, gecontroleerde opvoeding. De rode wijnen rijpen overwegend in Frans eiken, de topwijnen vele maanden op barrique.
Stilistisch staan de wijnen voor een moderne, internationale lezing van Toscane: dicht, fluweelzacht en met rijp fruit, maar zonder de structuur van de Sangiovese te verliezen. In de wijngaard volgt het domein natuurnabije, biologisch geïnspireerde principes, een houding die Barbara Widmer onder meer meebracht uit een stage bij een grote Zwitserse biologische wijnproducent. Het doel is een wijn die zijn herkomst toont zonder hoekig te zijn.
Bekende wijngaarden & wijnen
Het gamma is duidelijk gestructureerd en over meerdere herkomsten verdeeld:
- Il Blu – de supertuscan van het huis als Toscana IGT, sinds 1988 geproduceerd. Merlot geeft de toon aan, aangevuld met Sangiovese en Cabernet Sauvignon; de verhoudingen wisselen per jaargang.
- Chianti Classico Gran Selezione DOCG – pure Sangiovese van één perceel bij Castellina, op het domein Vigna 10 genoemd.
- Chianti Classico Riserva DOCG – Sangiovese met een aandeel Merlot, gerijpt en geslepen.
- Chianti Classico DOCG – de klassieke instap, pure Sangiovese uit beide Chianti-domeinen.
- Ilatraia – de topwijn uit de Maremma: een blend van Petit Verdot, Cabernet Sauvignon en Cabernet Franc, opgevoed op barrique.
- Tre, Il Bianco, Rosé en de spumante Stella vervolledigen het gamma naar onderen en in de breedte.
Onderscheidingen
Het eerste grote succes was de gewonnen VINUM-blindproeverij van 1986, een opmerkelijk resultaat voor een domein dat pas enkele jaren eerder uit de aankoop van een vakantiehuis was ontstaan. Sindsdien behoren Brancaia's topwijnen, in de eerste plaats Il Blu en Ilatraia, tot de regelmatig hoog gequoteerde rode wijnen van Toscane in internationale wijngidsen en proeverijen. Meer nog dan afzonderlijke scores telt echter de continuïteit: in ruim vier decennia is Brancaia uitgegroeid van een Zwitsers familieavontuur tot een vaste naam in de Chianti Classico en heeft het tegelijk in de Maremma een eigen tweede pijler opgebouwd.