Samenvatting
Weingut Battenfeld-Spanier in Hohen-Sülzen is een van de bepalende adressen van Rheinhessen en heeft er sterk aan bijgedragen dat de lang onderschatte Wonnegau vandaag geldt als een van de spannendste rieslinglandschappen van Duitsland. Hans Oliver Spanier – in de wijnwereld gewoon H.O. – bewerkt zo'n 40 hectare biodynamisch en volgt consequent één thema: riesling op kalksteen. Zijn Grosses Gewaechs uit Frauenberg, Kirchenstück en Zellerweg am schwarzen Herrgott zijn strak, zilt en allesbehalve gemakkelijk. Ze vragen tijd en belonen die ruimschoots.
Geschiedenis
Het verhaal van het huidige huis begint in 1991, toen Hans Oliver Spanier het bedrijf van zijn ouders in Hohen-Sülzen overnam – in een tijd waarin Rheinhessen internationaal vooral bekendstond om goedkope bulkwijn. Enkele jaren later, rond 1995, ontstond door de fusie met het naburige wijnhuis Battenfeld de dubbele naam van vandaag.
Spanier was een van de eersten in de streek die consequent inzette op opbrengstbeperking, handpluk en herkomst. Al begin jaren negentig begon hij biologisch te werken; in 2005 schakelde het hele bedrijf over op biodynamie. In 1998 werd het huis opgenomen in de Verband Deutscher Prädikatsweingüter (VDP) – vroege erkenning voor een toen nog jong project.
Een volgend keerpunt kwam in 2006: Hans Oliver Spanier trouwde met Carolin Gillot van Weingut Kühling-Gillot in Bodenheim aan de Roter Hang. Sindsdien sturen ze hun huizen samen aan, als aparte merken met een eigen signatuur maar een gedeelde filosofie. In 2018 riep wijngids Vinum hen uit tot wijnmakers van het jaar.
Ligging & terroir
De Wonnegau, het zuidelijkste stuk van Rheinhessen tussen Worms en de grens met de Pfalz, is geologisch bijzonder: onder een dunne löslaag ligt op veel plekken massief kalksteen, deels vermengd met klei en mergel. Precies die ondergrond is Spaniers levensthema. Kalk houdt water vast, houdt de wortelzone koel en geeft de wijnen die zilte, pakkende mineraliteit waar het huis om bekendstaat.
De wijngaarden liggen in Hohen-Sülzen, Nieder-Flörsheim en Mölsheim. Opvallend is de Zellerweg am schwarzen Herrgott bij Mölsheim, een van de oudste gedocumenteerde wijngaarden van Duitsland, precies op de naad tussen Rheinhessen en de Pfalz. Het klimaat is warm en droog – het Palts-woud houdt regen tegen – wat samen met de koelende kalk late maar rijpe oogsten met behouden zuren mogelijk maakt.
Stijl & filosofie
In de wijngaard betekent biodynamie hier: groenbemesting, compost, preparaten, geen herbiciden, diepe wortels en lage opbrengsten. In de kelder volgt daaruit een bewust terughoudende aanpak: spontane gisting met eigen gisten, lange rijping op de fijne gist, opvoeding vooral in grote houten foeders en gebruikte barriques, weinig sulfiet en geen cosmetische ingrepen.
De wijnen zijn navenant compromisloos: droog, met duidelijke structuur en fenolische grip, in hun jeugd vaak gesloten. Fruit staat niet voorop; kruiden, citrus, vuursteen en een koele, bijna zilte toon bepalen het beeld. Het zijn wijnen gebouwd op levensduur die jarenlang winnen. Dat geldt ook voor de pinot noir en de pinot blanc van oude stokken op dezelfde kalkbodems.
Het assortiment is strikt naar herkomst opgebouwd: huiswijnen, dorpswijnen uit Hohen-Sülzen, Nieder-Flörsheim en Mölsheim en daarboven de Grosses Gewaechs uit de beste percelen.
Bekende wijngaarden & wijnen
Tot de belangrijkste wijngaarden van het huis horen:
- Zellerweg am schwarzen Herrgott (Mölsheim) – kalkgedreven, kruidig en strak; misschien de bekendste wijngaard van het huis
- Frauenberg (Nieder-Flörsheim) – kalksteen en klei, krachtig en diep
- Kirchenstück (Hohen-Sülzen) – de huiswijngaard rond het bedrijf, elegant en fijn getekend
- Kreuzberg – completeert het palet aan kalkrijke percelen
De Grosses Gewaechs uit deze wijngaarden zijn de visitekaartjes. Wil je de stijl goedkoper leren kennen, dan tonen de huisriesling en de dorpswijnen dezelfde kalkige signatuur in toegankelijker vorm. Ook de pinot blanc van oude stokken heeft een trouwe schare liefhebbers.
Onderscheidingen
Battenfeld-Spanier staat al jaren in de kopgroep van de belangrijkste Duitse wijngidsen, waaronder Gault&Millau, Eichelmann, Falstaff en Vinum. In 2018 werden Hans Oliver Spanier en Carolin Spanier-Gillot samen door Vinum uitgeroepen tot wijnmakers van het jaar. Internationaal geldt het huis vooral als referentie voor Duitse kalksteen-riesling; sinds 2011 is het lid van La Renaissance des Appellations, de biodynamische vereniging van Nicolas Joly. Battenfeld-Spanier staat daarmee symbool voor de opmars van Rheinhessen van bulkwijnstreek naar een van de boeiendste herkomsten van Duitsland.