Samenvatting
De Alde Gott Winzer Schwarzwald eG is de wijnbouwcoöperatie van Sasbachwalden, een wijndorp aan de westrand van het Zwarte Woud tussen Offenburg en Baden-Baden. Rond 380 aangesloten bedrijven bewerken zo'n 266 hectare wijngaard in de Ortenau, voor een groot deel steile hellingen op verweerde graniet- en leisteenbodems. Het duidelijk dominante ras is pinot noir, hier Spätburgunder genoemd, goed voor ongeveer 55 % van het areaal en zowel als rode wijn als als Weißherbst opgevoed. Daarnaast staan riesling, müller-thurgau en pinot gris, mousserende wijnen volgens de traditionele methode en een tweede pijler die je zo alleen in het Zwarte Woud vindt: distillaten, met het kersendistillaat Kirschwasser voorop.
Geschiedenis
De naam is ouder dan de coöperatie. Hij komt uit een legende van het einde van de Dertigjarige Oorlog: het Sasbachdal was vrijwel ontvolkt, en toen twee overlevenden elkaar tegenkwamen zou een van hen opgelucht hebben geroepen dat de oude God nog leefde. Uit de uitroep ontstond een veldnaam, uit de veldnaam de wijngaard Sasbachwaldener Alde Gott en uiteindelijk de naam van de coöperatie.
De coöperatie zelf werd in 1948 opgericht, in de magere jaren na de Tweede Wereldoorlog. Daarachter zat overal in Baden dezelfde logica: veel kleine familiebedrijven met een paar are steilhelling konden alleen noch vinificeren noch verkopen. Samen ging allebei. In de loop van de decennia groeide het bedrijf uit tot een van de grotere producenten van de Ortenau, met een eigen kelderij, vinotheek en evenementenprogramma.
In 1970 kwam er een tweede tak bij: de Alde Gott Edelbrände Schwarzwald eG, een aparte stokerijcoöperatie waarin de fruittelers van de streek zich verenigden. Sindsdien staan wijn en distillaat als gelijkwaardige takken naast elkaar, een model dat de dubbele aard weerspiegelt van een landschap waar wijnstokken en fruitbomen dezelfde hellingen delen.
Ligging & terroir
Sasbachwalden ligt precies op de naad tussen de Rijnvlakte en het Zwarte Woud. Het dorp overbrugt een enorm hoogteverschil, van rond 180 meter in het dal tot zo'n 800 meter op de beboste hellingen, en de wijnstokken bezetten daarvan de warmste delen, op het westen en zuidwesten gericht. Veel percelen zijn zo steil dat alles met de hand moet gebeuren.
Geologisch is het gebied een uitzondering. In plaats van de in Duitsland gangbare löss-, schelpkalk- en leisteenbodems overheersen hier verweerde granietbodems, aangevuld met leisteen. Deze schrale oergesteentebodems warmen snel op, houden weinig water vast en dwingen de wijnstok diep te wortelen. Het resultaat: witte wijnen met een fijne, aanpakkende zuurgraad en een rokerig-minerale trek, en pinot noir met heldere structuur en goed rijpingspotentieel.
Klimatologisch profiteert de Ortenau van de warmte van de Bovenrijnse Slenk en van lange, milde herfsten. Het Zwarte Woud in de rug remt koude oostenwinden af en zorgt 's nachts voor afkoeling: dat verschil tussen dag en nacht houdt de aromatiek fris.
Stijl & filosofie
Het assortiment is duidelijk gelaagd en draagt sprekende namen: Einblick staat voor de toegankelijke alledaagse wijnen, Ausblick en Weitblick voor de hogere kwaliteitsniveaus, met daarnaast specialiteiten als Süsse Aussicht, KuckKuck, Glückstag en Scheinheilig. Dezelfde logica geldt voor de distillaten, waardoor wijn en gedistilleerd herkenbaar uit één huis komen.
Stilistisch blijft de coöperatie trouw aan de Badense traditie zonder ouderwets te worden. Witte wijnen en Weißherbst rijpen overwegend in roestvrij staal, om fruit en frisheid te bewaren. De pinot noirs lopen van sappig en ongecompliceerd tot serieuzere opvoedingen in groot houten vat en barrique, sommige van oude stokken. Een Badense specialiteit die Alde Gott bijzonder koestert is de Weißherbst: een licht glanzende rosé, geperst uit één enkel ras, hier pinot noir, met tonen van aardbei en kers.
De mousserende wijnen ontstaan allemaal via traditionele flesgisting uit geselecteerde basiswijnen. En de distillaten bestrijken het hele Zwarte Woud-spectrum: Kirschwasser van kersen, pruimen- en ander vruchtendistillaat, druivenmoerdistillaat en inmiddels ook een Zwarte Woud-whisky.
Bekende wijngaarden & wijnen
Bijna alle wijnen dragen de wijngaardnaam van de gemeente:
- Sasbachwaldener Alde Gott – de bepalende wijngaard van Sasbachwalden en naamgever van de coöperatie
- Sasbachwaldener Alde Gott Spätburgunder – de rode huiswijn, afhankelijk van de lijn fruitig of op hout opgevoed
- Sasbachwaldener Alde Gott Spätburgunder Weißherbst – de rosé-specialiteit, vaak als Kabinett
- Riesling van verweerde graniet: strak, citrusachtig en duidelijk mineraal
- Pinot gris en pinot blanc uit de lijn Einblick, de toegankelijke witte bourgognerassen
- Mousserende wijn via traditionele flesgisting, plus Kirschwasser uit het Zwarte Woud en andere distillaten
Onderscheidingen
Alde Gott hoort bij de regelmatig bekroonde producenten van Baden. Losse wijnen werden op internationale concoursen onderscheiden: de pinot noir van oude stokken won goud bij de Berliner Wein Trophy 2020, en het huis boekte successen op de Mondial du Pinot. Ook in de toonaangevende Duitse beoordelingen van Vinum, Selection en Mundus Vini duiken de wijnen telkens weer op, en in ranglijsten van de grootste Duitse producenten staat de coöperatie ver vooraan.
Minstens zo belangrijk voor de reputatie is wat er náást de fles gebeurt: proeverijen, begeleide wandelingen door de steilhellingen en een proeflokaal met wijnbar in Sasbachwalden maken van het bedrijf een van de best bezochte wijnadressen aan de rand van het Zwarte Woud.