Samenvatting
Plaimont is geen klassiek wijnhuis maar een collectief: de wijnboerencoöperatie met hoofdzetel in Saint-Mont in het departement Gers bundelt de wijngaarden van zo'n 800 tot 1.000 familiebedrijven in Gascogne en aan de voet van de Pyreneeën. Met ongeveer 5.300 hectare is ze veruit de grootste wijnproducent van Zuidwest-Frankrijk. Opmerkelijk is echter niet de hoeveelheid maar de houding: Plaimont heeft de appellatie Saint-Mont vrijwel vanaf nul opgebouwd, strijdt al decennia voor het behoud van bijna verdwenen lokale druivenrassen en bewaakt met de prefylloxera-stokken van Sarragachies een van de oudste wijngaardmonumenten van Europa.
Geschiedenis
De geschiedenis van Plaimont begint in 1979 – en ze begint uit nood. Gascogne was toen vooral leverancier voor de armagnacstokerijen; de dalende vraag naar brandewijn dreigde de wijnbouw van de streek mee te sleuren. Wijnboer en coöperatiebestuurder André Dubosc overtuigde de drie kelders van Plaisance, Aignan en Saint-Mont om samen te gaan. Uit de eerste lettergrepen van hun namen ontstond het kunstwoord PL-AI-MONT.
De samenvoeging gaf de kleine bedrijven marktmacht, technische uitrusting en vooral een idee: geen anonieme bulkwijn meer leveren, maar eigen flessenwijnen met een duidelijk herkomstprofiel maken. Het grootste succes van die strategie is de erkenning van Saint-Mont als zelfstandige appellatie, die Plaimont decennialang heeft voorbereid en begeleid. In 1999 groeide de groep verder door de aansluiting van de coöperaties van Crouseilles en Condom. Sinds 2012 staat Olivier Bourdet-Pees aan het roer, een geschoold oenoloog die daarvoor vanaf 2008 technisch directeur van het huis was.
Ligging en terroir
Het werkgebied ligt in het Piémont Pyrénéen, het heuvelige voorland van de Pyreneeën tussen de Adour en het armagnacland. De wijngaarden liggen verspreid over de departementen Gers, Landes en Pyrénées-Atlantiques – een landschap van zachte ruggen, boerderijen en maïsvelden dat grotendeels onaangeroerd is gebleven door massatoerisme.
Klimatologisch komen hier twee invloeden samen: de milde, vochtige atlantische lucht uit het westen en de warme, droge föhnwind die over de Pyreneeën strijkt. Het resultaat zijn lange, zonnige herfsten waarin laat geoogste witte druiven volledig rijpen zonder hun zuren te verliezen. De bodems zijn opvallend gevarieerd: ijzerhoudend grind en zand op de terrassen, klei-kalkhellingen in de gebieden van Madiran en Pacherenc du Vic-Bilh. Juist de zandige bodems verklaren waarom afzonderlijke percelen de druifluis in de negentiende eeuw overleefden.
Stijl en filosofie
Het rode hart van de coöperatie is Tannat, een ras met uitzonderlijk veel tannine en donker fruit. Plaimont heeft er veel aan gedaan om de vroeger bijna rustieke Madiran toegankelijker te maken – door zorgvuldige selectie, aangepaste extractie en rijping op hout. In Saint-Mont wordt Tannat traditioneel geblend met Pinenc (de lokale naam voor Fer Servadou) plus Cabernet Sauvignon en Cabernet Franc, wat de wijnen kruidigheid, frisheid en een fijnere textuur geeft.
De witte wijnen tonen het andere gezicht van Gascogne: Gros Manseng, Petit Manseng, Petit Courbu en Arrufiac leveren in Saint-Mont en Pacherenc du Vic-Bilh kruidige, citrus- en exotisch fruitrijke wijnen – droog of, uit laat geoogste Petit Manseng, zoet. Uit Colombard en Ugni Blanc ontstaan in de IGP Côtes de Gascogne de knisperende, betaalbare alledaagse witte wijnen waar de streek internationaal om bekendstaat.
Bepalend is het onderzoekswerk: sinds 2002 houdt Plaimont een ampelografisch conservatorium in stand, waarin oude, bijna verdwenen lokale rassen worden verzameld, geïdentificeerd en vermeerderd. Sommige zijn intussen weer in wijnen terug te vinden – een aanpak die met het oog op klimaatverandering ver buiten de streek aandacht krijgt.
Bekende wijngaarden en wijnen
Het beroemdst is het piepkleine perceel in Sarragachies: een nooit herplante wijngaard op eigen wortel, waarvan de stokken uit de tijd van vóór de druifluisramp stammen en die in 2012 als eerste wijngaardperceel van Frankrijk als Monument historique werd beschermd. Naast Tannat en Pinenc staan er rassen die elders niet meer bestaan.
Daaruit en uit een ander oud perceel bij Saint-Mont ontstaat de zeldzaamheid Vignes Préphylloxériques, waarvan jaarlijks slechts een handvol genummerde flessen wordt gebotteld. Daarnaast staan de bekende lijnen van het huis: dichte rode Madirans, de Saint-Mont-cuvées in rood en wit, de droge en zoete Pacherenc du Vic-Bilh en de frisse witte wijnen van de Côtes de Gascogne.
Onderscheidingen
In de internationale vakpers geldt Plaimont als schoolvoorbeeld van hoe een coöperatie kwaliteit en herkomst serieus kan nemen, en het huis wordt geregeld bekroond in wijngidsen en op wedstrijden. Bijzondere erkenning krijgt het werk aan het ampelografische erfgoed: de bescherming van de stokken van Sarragachies als monument en het herstel van verloren gewaande rassen hebben Plaimont de reputatie opgeleverd van hoeder van het genetische erfgoed van Zuidwest-Frankrijk.