Masi Agricola – Amarone-pionier uit de Valpolicella Classico

Samenvatting

Masi Agricola uit Gargagnago in de Valpolicella Classica is een van de bekendste namen van de Italiaanse rode wijn – en onlosmakelijk verbonden met de Amarone. Al zes tot zeven generaties leidt de familie Boscaini het huis, waarvan de naam teruggaat op de historische wijngaard „Vaio dei Masi“. Wat Masi ver buiten de streek toonaangevend heeft gemaakt, is het systematische werk aan de appassimento-methode: het wekenlang laten indrogen van de druiven, wat de wijnen concentratie, extractrijkdom en de typische bittere-amandeltoon geeft. Met Campofiorin (1964) en de Amarone's van één wijngaard – Costasera, Mazzano en Campolongo di Torbe – heeft Masi bovendien wijntypes gevestigd die vandaag de hele zone bepalen.

Geschiedenis

De geschiedenis van de familie Boscaini in Gargagnago begint tegen het einde van de 18e eeuw. Rond 1772 verwierf de familie een eerste perceel in het kleine dal „Vaio dei Masi“ – uit die veldnaam ontstond later de merknaam. Generaties lang bleef het bedrijf een klassiek Valpolicella-wijnhuis, tot het in de 20e eeuw stap voor stap uitgroeide tot een van de motoren van de streek.

De beslissende impuls kwam van Sandro Boscaini, die in 1978 de leiding van zijn vader overnam en in de wijnwereld de bijnaam „Mr Amarone“ kreeg. Daarvoor had het huis al twee wissels omgezet die tot vandaag doorwerken: in 1964 kwam Campofiorin op de markt – een Valpolicella die een tweede keer op de schillen van ingedroogde druiven vergiste en daarmee geldt als voorloper van de huidige Ripasso-wijnen. En al eind jaren vijftig bottelde Masi met Campolongo di Torbe een Amarone uit één enkele, bij naam genoemde wijngaard, in Italië destijds ongebruikelijk.

In 1973 begon de samenwerking met de Conti Serègo Alighieri, nakomelingen van de dichter Dante Alighieri, wier landgoed in Gargagnago teruggaat tot de 14e eeuw – een verbond dat tot vandaag standhoudt. Later kwamen er bedrijven en deelnemingen bij in Veneto, Trentino, Friuli, Lombardije en Argentinië. Sinds 2015 staat Masi Agricola S.p.A. genoteerd aan de beurs van Milaan; de familie Boscaini houdt de controle.

Ligging en terroir

Gargagnago ligt in de Valpolicella Classica, de historische kernzone ten noorden van Verona tussen het Gardameer en de Lessinia. Het landschap bestaat uit een reeks kleine dalen („vaio“) waarvan de hellingen naar het zuiden en zuidwesten open liggen. De beste percelen liggen op heuvels tussen ongeveer 250 en 450 meter hoogte.

De bodems zijn overwegend kalkrijk, op veel plekken met een vulkanische inslag en kleiige verweringslagen van eocene mergel. Die combinatie levert wijnen met structuur en fijne zuren – voorwaarde opdat een zo geconcentreerde wijn als Amarone niet log wordt. Het Gardameer in het westen tempert de temperaturen, terwijl koele nachtlucht uit de bergen de aroma's bewaart. Voor de appassimento is bovendien de ventilatie van de droogruimtes doorslaggevend: de druiven verliezen daar in zo'n 100 tot 120 dagen een groot deel van hun water voordat ze geperst worden.

Stijl en filosofie

De kern van de Masi-filosofie is de overtuiging dat appassimento geen relikwie is, maar een zelfstandige oenologische discipline. Daarvoor bestaat sinds de jaren tachtig de Masi Technical Group, een intern onderzoeksteam van agronomen en oenologen dat droogverlopen, druifselectie, gisten en rijping bestudeert. Uit dat werk komen onder meer eigen giststammen die de vroeger maandenlange gisting flink verkorten en zo frissere, minder oxidatieve Amarone's mogelijk maken.

Stilistisch zoekt Masi de balans tussen kracht en drinkbaarheid: dicht, donker fruit, rozijn- en kersentonen, kruiden en de voor de zone typische bittere amandel in de afdronk – maar gedragen door zuren in plaats van door zoetheid alleen. Een tweede rode draad is het werk met inheemse rassen. Naast Corvina, Rondinella en Molinara haalde Masi vooral de bijna uitgestorven Oseleta terug naar de wijngaard; die geeft kleur, tannine en kruidigheid en is vandaag toegelaten als blendras in de Valpolicella-benamingen.

Bekende wijngaarden en wijnen

• Costasera Amarone della Valpolicella Classico DOCG – de bekendste Amarone van het huis, van hellingen die naar het zuidwesten richting het Gardameer kijken
• Mazzano – een enkele wijngaard in de gemeente Negrar op ongeveer 400 meter, koel en windgevoelig; een bijzonder strakke, minerale Amarone in kleine hoeveelheden
• Campolongo di Torbe – een enkele wijngaard op kalk- en vulkanische verweringsbodems, ronder en fluweliger dan Mazzano
• Campofiorin – Rosso Veronese IGT, de in 1964 geïntroduceerde klassieker en het model voor de Ripasso-categorie
• Serègo Alighieri – een eigen lijn van het historische landgoed van Dantes nakomelingen, met onder meer Amarone en de Recioto „Casal dei Ronchi“
• Recioto della Valpolicella Classico DOCG – de zoete traditiewijn van de zone, uit dezelfde ingedroogde druiven

Onderscheidingen

Masi behoort al decennia tot de constant hoog gewaardeerde adressen van Italië. De Costasera Amarone haalt in internationale proeverijen regelmatig scores rond de 90 tot 94 punten; een Amarone uit de lijn Serègo Alighieri stond in 2015 zeer hoog in de „Top 100“ van Wine Spectator, en hetzelfde blad riep het huis uit tot „Critics' Choice Winery“. Ook in de Italiaanse gidsen (Gambero Rosso, Bibenda, Veronelli) zijn de topwijnen een vaste waarde.

Naast wijn is het huis cultureel actief: uit de overpeinzingen van Sandro Boscaini en enkele vrienden ontstond in 1981 de Premio Masi voor persoonlijkheden met Venetiaanse wortels, sinds 2001 uitgereikt door de speciaal opgerichte Fondazione Masi – een ongewoon voorbeeld van hoe nauw een wijnhuis verbonden kan zijn met de identiteit van zijn streek.