Samenvatting
Wijngoed Holger Koch in Bickensohl aan de Kaiserstuhl is een klein familiewijngoed met een grote reputatie. Holger Koch en zijn vrouw Gabriele Engesser richtten het bedrijf in 2001 als zelfstandig wijngoed op, nadat de familie generaties lang druiven aan de plaatselijke coöperatie had geleverd. Op rond 7,5 hectare terraswijngaarden van löss over vulkanisch gesteente ontstaan bijna uitsluitend wijnen van pinotdruiven – vooral Spätburgunder (pinot noir), Grauburgunder (pinot gris) en Weißburgunder (pinot blanc). De stijl is consequent bourgondisch: stokken uit de Bourgogne, spontane vergisting, lange rijping op de gistcellen, weinig techniek. Binnen Baden geldt het wijngoed tegenwoordig als een van de spannendste pinotadressen.
Geschiedenis
De familie Koch is al generaties geworteld in de wijnbouw van Bickensohl. Lange tijd was ze, zoals veel bedrijven aan de Kaiserstuhl, druivenleverancier van de plaatselijke wijncoöperatie – sinds 1923, zoals het wijngoed zelf aangeeft. De omslag begon eind jaren negentig, toen Holger Koch en Gabriele Engesser het bedrijf overnamen en zich een duidelijk doel stelden: uitzonderlijke pinotwijnen maken die zich richten op de Bourgogne, niet op het Badische gemiddelde.
Een beslissende stap werd al in 1999 gezet: in plaats van op de gebruikelijke regionale selecties te vertrouwen, haalde Holger Koch pinot-noir-stokken rechtstreeks uit de Bourgogne en plantte ze in Bickensohl. Voor de Kaiserstuhl was dat destijds een ongebruikelijke, bijna revolutionaire weg. In 2001 volgde de oprichting van het eigen wijngoed – sindsdien bottelt de familie haar wijnen zelf en brengt ze onder de naam Holger Koch op de markt.
Door de jaren heen is het wijngoed bewust klein gebleven. In plaats van grond te kopen heeft de familie geïnvesteerd in de kelder en in duurzaamheid: sinds 2008 verwarmt een grondwaterwarmtepomp, sinds 2018 levert een zonnepaneleninstallatie stroom en een opslag van 100.000 liter vangt regenwater op voor het bedrijf.
Ligging & terroir
De Kaiserstuhl is een uitgedoofd vulkanisch massief in de Boven-Rijnse laagvlakte en geldt als een van de warmste wijnbouwzones van Duitsland. De wijngaarden van Holger Koch liggen allemaal rond Bickensohl – volgens het wijngoed niet verder dan tien tractorminuten van de kelder. Het zijn overwegend kleine, steile terraspercelen op ongeveer 300 tot 380 meter hoogte, dus in de hogere delen van de Kaiserstuhl.
De bodem bestaat uit löss over vulkanisch gesteente: de lösslaag slaat water en voedingsstoffen op, het onderliggende vulkanische gesteente zorgt voor warmte en een kruidige, minerale toets in de wijnen. De hoogte van de percelen is daarbij een belangrijk tegenwicht voor de hitte van de streek – koelere nachten bewaren zuren en frisheid, wat juist voor de Spätburgunder doorslaggevend is.
In de wijngaard ziet de familie af van herbiciden en kunstmest, werkt ze met organische bemesting en groenbedekking en zet ze bij de gewasbescherming in op koper, zwavel en bakpoeder. Een biocertificering heeft het wijngoed volgens eigen zeggen vanwege de bureaucratische rompslomp weer opgegeven – de werkwijze is gebleven.
Stijl & filosofie
Holger Koch ziet zichzelf als pinotwijnmaker. Zijn voorbeeld is de Bourgogne, niet de klassieke Badische vinificatie. De druiven worden met de hand geoogst en zonder pompen voorzichtig verwerkt, de vergisting verloopt spontaan met de wijngaardeigen gisten, en de wijnen blijven tot aan het bottelen op de fijne gistcellen liggen.
De witte wijnen rijpen ongeveer voor de helft in houten vaten en voor de helft in roestvrij staal, wat frisheid en textuur met elkaar verbindt. De rode wijnen en de witte selecties rijpen in grotere houten vaten van 300 tot 500 liter. Er wordt nauwelijks of helemaal niet gefilterd. Het resultaat zijn wijnen met spanning en diepte: Grauburgunder die niet breed en weelderig is, maar precies en zilt; Weißburgunder met een romige textuur en trek; en Spätburgunder die met geur, fijne tannine en koelte eerder aan de Côte d’Or doet denken dan aan klassieke Badische rode wijnen.
De kwaliteitspiramide
Het wijngoed ordent zijn wijnen in eigen niveaus:
- Kaiserstuhl Burgunder: de instapwijnen van de pinotdruiven
- Herrenstück: wijngaardwijnen uit het Bickensohler Herrenstück
- Großes Gewächs: de topwijnen van het wijngoed uit de beste percelen
- Réserve: bijzonder lang gerijpte selecties
Daarnaast markeren één tot drie sterren op de etiketten het selectieniveau: hoe meer sterren, hoe strenger de druivenselectie en hoe geconcentreerder de wijn.
Bekende wijngaarden & wijnen
De centrale wijngaard van het wijngoed is het Bickensohler Herrenstück, waaruit de wijngaardwijnen en selecties komen. Holger Koch is vooral bekend om:
- Spätburgunder op alle niveaus – van Kaiserstuhl Burgunder via de Herrenstück tot het Großes Gewächs met sterren
- Grauburgunder, die bij Koch ongewoon strak en mineraal uitvalt en als selectie tot de beste van zijn soort in Duitsland behoort
- Weißburgunder en chardonnay uit hout en roestvrij staal
- Sauvignon blanc als aanvulling op het assortiment
De sterrenselecties van de pinotdruiven zijn klein, gezocht en in de goede jaargangen snel uitverkocht.
Onderscheidingen
Wijngoed Holger Koch wordt in de grote Duitse wijngidsen al jaren tot de leidende bedrijven van de Kaiserstuhl en van Baden gerekend. Vooral de Spätburgunder- en Grauburgunder-selecties krijgen regelmatig topbeoordelingen en duiken op in ranglijsten van de beste Duitse pinots. Sommeliers en gespecialiseerde handelaren waarderen het wijngoed als geheimtip voor bourgondisch getinte wijnen uit Baden – met een kwaliteit die ver uitstijgt boven de omvang van het bedrijf.
