Samenvatting
Het wijngoed Hirsch in Kammern am Kamp behoort tot de belangrijkste adressen van het Kamptal – en tot die Oostenrijkse bedrijven die de afgelopen drie decennia het meest in beweging hebben gezet. Johannes Hirsch bewerkt rond 30 hectare biodynamisch en werkt uitsluitend met Grüner Veltliner en riesling. Al het andere is geschrapt, omdat de herkomst en niet het druivenras centraal moet staan. De wijnen uit de grote wijngaarden Heiligenstein, Gaisberg en Lamm behoren tot het meest precieze wat Oostenrijk aan droge witte wijn te bieden heeft. Daarnaast werd Hirsch beroemd als voorloper van de schroefdop.
Geschiedenis
De familie Hirsch is sinds 1878 in Kammern gevestigd. Generaties lang was het huis – een ongeveer 500 jaar oud Zehenthof, een voormalig tiendhuis – een klassiek gemengd landbouwbedrijf: wijn was slechts een tak tussen vele. Pas in de jaren zeventig begon Josef Hirsch, de vader van de huidige bedrijfsleider, de wijnbouw serieus uit te bouwen; hij startte met een kleine oppervlakte van enkele hectaren en breidde die stap voor stap uit.
De beslissende omslag bracht Johannes Hirsch, die het bedrijf in de jaren negentig overnam en radicaal opnieuw doordacht. In plaats van een breed assortiment met veel rassen zette hij volledig in op de twee die in het Kamptal werkelijk grote wijnen voortbrengen. In 1999 kwamen de eerste compromisloos op herkomst gerichte wijngaardwijnen op de markt. Enkele jaren later volgde de stap die Hirsch internationaal bekend maakte: in 2002 werd hier een van de eerste Oostenrijkse wijngaardwijnen onder schroefdop gebotteld en vanaf 2003 schakelde het bedrijf het hele assortiment om – destijds een regelrechte taboedoorbraak, vandaag in Oostenrijk de standaard.
Parallel daaraan verliep de omschakeling in de wijngaard: sinds 2006 is het bedrijf biologisch gecertificeerd en behoort Johannes Hirsch tot de wijnmakers rond de biodynamische vereniging respekt-BIODYN, die als Oostenrijks alternatief voor Demeter ontstond.
Ligging & terroir
Kammern ligt aan de benedenloop van de Kamp, daar waar het rivierdal zich naar het Donaugebied opent. Het klimaat is een grensgeval tussen twee werelden: uit het noorden en westen komt koele, vochtige lucht uit het Waldviertel, uit het zuidoosten de warme, droge Pannonische lucht. Die dagelijkse afwisseling – warme dagen, koele nachten – is de eigenlijke reden voor de aromatische precisie en de fijne zuren van de witte wijnen uit het Kamptal.
Een zeer groot deel van de Hirsch-wijngaarden ligt op de hellingen van Kammern en Zöbing. De bodems zijn verrassend divers: de Heiligenstein in Zöbing bestaat uit een honderden miljoenen jaren oud woestijnzandsteen-conglomeraat met vulkanische insluitsels, een bodem die in deze vorm nauwelijks een tweede keer voorkomt. De Gaisberg daarentegen wordt gekenmerkt door oergesteente, vooral gneis. In de vlakkere zones daaronder domineert löss, die de Grüner Veltliner vulling en kruidigheid geeft. De vuistregel op het goed: riesling op de schrale, geterrasseerde bovenhellingen, Grüner Veltliner op de diepere löss- en leembodems.
Stijl & filosofie
Het uitgangspunt van het goed luidt in essentie dat de bodem de wijn maakt – de wijngaard bepaalt het karakter sterker dan het druivenras. De kelder is navenant terughoudend: spontane gisting met eigen gisten uit de wijngaard, lange rijping op de fijne gist, weinig ingrepen, geen opdringerig houtgebruik. Afhankelijk van de wijn wordt gerijpt in roestvrij staal en op groot houten vat, zodat fruit, structuur en zoutigheid van elke wijngaard op de voorgrond blijven.
Stilistisch staan de wijnen voor helderheid en spanning in plaats van opulentie: slanke, drinkbare dorpswijnen, en daarboven wijngaardwijnen met uitgesproken mineraliteit, fijne fenoliek en een groot rijpingspotentieel. Het alcoholgehalte blijft bewust bescheiden. Ook de schroefdop volgt die logica – hij bewaart precies die frisheid en reductieve stijl waarop het geheel gebouwd is.
Bekende wijngaarden & wijnen
Het assortiment is helder opgebouwd: instap- en dorpswijnen als de Kammern Kamptal DAC Grüner Veltliner of de Zöbing Riesling tonen de huisstijl, daarboven volgen de wijngaardwijnen uit de geklasseerde lagen:
- Ried Heiligenstein (Zöbing) – de beroemdste rieslingwijngaard van Oostenrijk, expressief en langlevend; uit een bijzonder perceel komt bovendien de Heiligenstein Rotfels
- Ried Gaisberg – riesling op gneis: strak, koel, mineraal
- Ried Lamm – Grüner Veltliner met de kruidigheid en kracht die typerend zijn voor deze wijngaard
- Ried Grub en Ried Renner – klassieke veltliner-wijngaarden van Kammern, elegant en sappig
- Kammerner Gaisberg – Grüner Veltliner uit de hellingzone
De wijngaardwijnen zijn door de ÖTW geklasseerd en dragen de herkomstbenaming Kamptal DAC.
Onderscheidingen
Wijngoed Hirsch behoort tot de bedrijven die in de toonaangevende wijngidsen regelmatig topbeoordelingen krijgen – in de Falstaff-wijngids bijvoorbeeld de volle sterrenwaardering. Internationaal geldt het goed in de VS, Scandinavië en Groot-Brittannië als een van de referentieadressen voor Oostenrijkse witte wijn en het duikt betrouwbaar op in de beste-lijsten van de vakpers voor Grüner Veltliner en riesling. Belangrijker dan afzonderlijke trofeeën is echter de rol als aanjager: zowel de vroege keuze voor de schroefdop als de consequente biodynamie hebben in Oostenrijk school gemaakt.