Samenvatting
Het wijngoed Bernhard Ott in Feuersbrunn is het internationaal bekendste adres van de Wagram – en voor veel wijnliefhebbers de maatstaf voor Grüner Veltliner. Op rond 40 hectare, overwegend op metersdiepe löss, ontstaan wijnen die het ras niet als lichte schenkwijn opvatten, maar als grote, bewaarbare witte wijn. Bernhard Ott leidt het familiebedrijf sinds 1993 in de vierde generatie, schakelde in 2006 om op biodynamische bewerking en werkt in de kelder consequent ingetogen: handoogst, spontane gisting, rijping op grote houten vaten. De bijnaam „Mister Veltliner“ is daarom minder marketing dan de beschrijving van een levenswerk.
Geschiedenis
De familie Ott bewerkt haar wijngaarden op en rond de Hengstberg in Feuersbrunn sinds 1889. Generaties lang was dat een typisch Neder-Oostenrijks gemengd bedrijf, zoals er op de Wagram vele waren: wijnbouw naast akkerbouw, verkoop van vaatwijn, een seizoensgebonden schenkerij.
De ommekeer kwam met Bernhard Ott, die het bedrijf in 1993 van zijn ouders overnam – naar eigen zeggen op 21-jarige leeftijd. Hij bracht het assortiment radicaal terug en richtte het goed vrijwel volledig op Grüner Veltliner, destijds een moedige keuze: internationaal gold het ras nog als Oostenrijkse alledaagse wijn. Ott koos in plaats daarvan voor lage opbrengsten, late oogst en een rijping die het ras tijd geeft.
De tweede grote stap volgde in 2006 met de omschakeling op biodynamische bewerking. Ott behoort tot de oprichters van respekt-BIODYN, een samenwerkingsverband van wijngoederen uit Oostenrijk en de buurlanden die biodynamisch werken en elkaar controleren. Parallel groeide de internationale reputatie: Ott werd een van de meest geciteerde ambassadeurs van de Grüner Veltliner op de wijnkaarten van Europa en Noord-Amerika.
Ligging & terroir
De Wagram is een landtrap ten noordoosten van Krems die zich kilometers langs de Donau uitstrekt. Het bepalende kenmerk is de löss: tijdens de ijstijden aangewaaid, kalkhoudend fijnstof, dat hier plaatselijk vele meters dik is. Löss slaat water uitstekend op, is goed doorlucht en geeft de Grüner Veltliner precies wat het ras groot maakt – vulling, kruidige diepte en toch spanning.
Feuersbrunn ligt aan de voet van de Hengstberg, beschut tegen koude noordenwinden en open voor de warme Pannonische invloeden uit het oosten. Die combinatie van warme dagen en duidelijk koelere nachten behoudt het zuur en de fijne kruidigheid van de druiven.
Niet alle wijngaarden zijn zuivere löss. De Ried Spiegel verbindt kalkhoudende löss met rode grind; de Ried Stein in Engabrunn ligt op Gföhler gneis met daarop lagen zand en kalk – een duidelijk schralere, mineralere ondergrond. De Ried Rosenberg is daarentegen diepe, klassieke löss met oude stokken. Juist uit die verschillen haalt het goed zijn wijngaardwijnen.
Stijl & filosofie
Ott behandelt Grüner Veltliner als een groot wit ras, niet als een gebruiksdruif. Er wordt met de hand geoogst, zacht geperst en spontaan vergist met de eigen gisten van de wijngaard. Voor de wijngaardwijnen worden grote Stockinger-houten vaten van enkele duizenden liters gebruikt – hout dat niet kruidt, maar alleen laat ademen. De wijnen blijven lang op de fijne gistdroesem en worden laat gebotteld.
Het resultaat zijn droge wijnen met heldere structuur, sappig fruit en die typische peperig-kruidige veltlinertoon, die met de jaren rijpt richting honing, tabak en noten. Goede Ott-veltliners uit de eerste-klasse wijngaarden tonen hun potentieel vaak pas na vijf tot tien jaar.
Ook het experiment hoort bij de filosofie: Ott vergist een deel van zijn veltliner in Georgische kleiamforen (qvevri) en maakt daaruit een eigenzinnige, op textuur gerichte wijn. Het assortiment wordt aangevuld met riesling en kleine hoeveelheden rode wijn en rosé.
Bekende wijngaarden & wijnen
Het assortiment is duidelijk gelaagd – van lichte instap tot de eerste-klasse wijngaarden:
- Am Berg – de frisse, ongecompliceerde streekwijn van het huis
- Fass 4 – de klassieker, oorspronkelijk de selectie van één enkel kelderfust voor een paar klanten, vandaag het visitekaartje van het goed
- Der Ott – een cuvée uit jonge stokken van de eerste-klasse wijngaarden die de huisstijl gebundeld laat zien
- Ried Rosenberg (1ÖTW, Feuersbrunn) – diepe löss, oude stokken, de vollste van de wijngaardwijnen
- Ried Spiegel (1ÖTW, Feuersbrunn) – kalkige löss en rode grind, strak en koel
- Ried Kirchthal (1ÖTW, Feuersbrunn) – kruidig en dicht
- Ried Stein (1ÖTW, Engabrunn) – gneis in plaats van löss, navenant mineraal en fijngetekend
Daarnaast komen de riesling, de rosé „Rosalie“ en een blaufränkisch uit het Kamptal.
Onderscheidingen
Bernhard Ott behoort al jaren tot de hoogst gewaardeerde groep van de Oostenrijkse wijngidsen en internationale proeverijen; de wijngaardwijnen uit Rosenberg, Spiegel en Stein halen geregeld topnoteringen. De bijnaam „Mister Veltliner“ heeft in de vakpers zo'n eigen leven gekregen dat hij vandaag bijna als tweede naam van het goed fungeert. Belangrijker dan afzonderlijke punten is echter het effect: Ott heeft er in belangrijke mate aan bijgedragen dat de Wagram als zelfstandige topstreek wordt gezien en dat Grüner Veltliner internationaal serieus wordt genomen als bewaarbare terroirwijn.