Samenvatting
Schloss Reinhartshausen in Erbach is een van de meest historische adressen van de Rheingau en een van de oudste wijnhuizen ter wereld: wijnbouw is hier gedocumenteerd sinds 1337. Op ongeveer 80 hectare, waarvan zo'n 80 procent riesling, ontstaan wijnen uit een uitzonderlijke verzameling wijngaarden: de Erbacher Schlossberg als monopolie in alleeneigendom, plus Marcobrunn, Siegelsberg, Hohenrain en in Hattenheim Nussbrunnen en Wisselbrunnen. Een bijzonderheid die je nergens anders in Duitsland vindt, is de Mariannenaue, een Rijneiland en natuurreservaat waarop het domein zo'n 24 hectare bewerkt. Sinds 2013 leidt de wijnbouwersfamilie Lergenmüller uit de Palts het bedrijf, en sinds 2021 werkt het gecertificeerd biologisch.
Geschiedenis
De wortels van het domein liggen bij de ridderhof van de heren van Erbach, die al in de 12e eeuw wordt vermeld. Voor de wijnbouw geldt 1337 als ankerpunt: sindsdien wordt hier onafgebroken wijn gemaakt, wat Schloss Reinhartshausen tot de kleine groep van oudste wijnhuizen ter wereld laat behoren. Het slot zoals je het nu ziet, verrees in 1801, toen de toenmalige eigenaar Clemens August von Westphalen de oude ridderhof liet slopen en er een classicistisch slot voor in de plaats zette.
De meest bepalende figuur uit die geschiedenis kwam in 1855: de Nederlandse prinses Marianne van Oranje-Nassau. Zij maakte van Reinhartshausen een cultureel centrum aan de Rijn, bracht een belangrijke kunstverzameling bijeen en bekostigde in 1861 de eerste protestantse kerk van de Rheingau. Na haar dood in 1883 ging het bezit over op haar zoon, prins Albrecht van Pruisen, en bleef het tot 1987 in Pruisische familiehanden.
Daarna volgden meerdere eigenaarswissels. In 1987 kocht ondernemer Willi Leibbrand slot en wijngoed en renoveerde het complex tot in het begin van de jaren negentig; het slot werd een hotel. In 2013 ten slotte nam de wijnbouwersfamilie Lergenmüller uit de Palts het domein over, waarmee het weer in handen van wijnboeren kwam.
Ligging & terroir
Erbach ligt in het kerngebied van de Rheingau, het stuk waar de Rijn naar het westen afbuigt en de hellingen daardoor op het zuiden liggen. De Taunus in de rug houdt koude noordenwind tegen, terwijl de brede rivier ervoor warmte opslaat en licht terugkaatst in de wijngaard. Precies die combinatie maakt de Rheingau al eeuwenlang tot een van de beste rieslinglandschappen ter wereld.
De wijngaarden van Erbach lopen vanaf de rivier tegen een zachte helling omhoog. Dicht bij de Rijn liggen diepe, vaak lemige en mergelige bodems die krachtige, vullende rieslings opleveren; de Marcobrunn is daarvan het klassieke voorbeeld. Hogerop, richting Kiedrich, worden de bodems steniger en de wijnen strakker en mineraliger.
Een terroir op zich is de Mariannenaue, het Rijneiland voor Erbach. Omringd door water kent het mildere nachten en minder late vorst dan het vasteland; in de herfst bevorderen riviernevels de edele rotting en daarmee hoogwaardige zoete Prädikat-wijnen. Omdat het eiland natuurreservaat is, groeit de wijnbouw hier op in een ongewoon natuurlijke omgeving.
Stijl & filosofie
De handtekening van het huis onder de familie Lergenmüller laat zich in drie woorden vatten: geduld, precisie en terughoudende keldertechniek. Het doel is dat elke grote wijngaard zijn eigen profiel toont in plaats van een huisstijl die over alles heen ligt. De rieslings zijn overwegend droog, aangevuld met halfdroge Kabinett- en Spätlese-wijnen en edelzoete Auslesen in goede botrytisjaren.
Sinds 2021 is het bedrijf gecertificeerd biologisch, een stap die goed past bij de eilands- en natuurreservaatpercelen. Daarnaast wordt er volop geëxperimenteerd: met PIWI-rassen (schimmelresistente kruisingen), met bijna vergeten historische druiven en met mousserende wijnen tot en met pét-nat. Met Laurenz Lergenmüller als leidend keldermeester is bovendien de volgende generatie in de kelder aangekomen, wat dit traditierijke huis merkbaar frisse energie geeft.
Bekende wijngaarden & wijnen
Het hart van het domein is zijn verzameling wijngaarden in Erbach en Hattenheim:
- Erbacher Schlossberg, monopolie in alleeneigendom van het domein
- Erbacher Marcobrunn, een van de beroemdste rieslingwijngaarden van Duitsland
- Erbacher Siegelsberg en Erbacher Hohenrain
- Hattenheimer Nussbrunnen en Hattenheimer Wisselbrunnen
- Mariannenaue, zo'n 24 hectare op het Rijneiland, een microterroir op zich
Het assortiment loopt van een toegankelijke domeinriesling via dorpswijnen tot de wijngaardwijnen uit deze toppercelen. Daarnaast zijn er grauburgunder, spätburgunder en een groeiend aanbod mousserende wijn.
Onderscheidingen
Schloss Reinhartshausen duikt geregeld op in de toonaangevende Duitse wijngidsen en proeverijen. Op de Berliner Wein Trophy kregen onder meer rieslings uit de Hattenheimer Wisselbrunnen én domein- en rode wijnen van het huis gouden medailles. Belangrijker dan losse medailles is echter de reputatie van de wijngaarden zelf: Marcobrunn en Schlossberg behoren sinds de 19e eeuw tot de namen die de wereldfaam van de Rheingau-riesling hebben gevestigd, en Schloss Reinhartshausen is het domein waardoor ze vandaag nog toegankelijk zijn.